ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ١٦٠ - اقوال و احتمالاتى كه در باره جمله و ما يتلى عليكم در آيه شريفه گفته شده است

مجرور به حرف فى يعنى عطف است بر فيهن و اگر بگويى بيشتر علماى نحو ممنوع كرده‌اند كه جمله‌اى بر ضمير عطف شود، جواب مى‌گوئيم آرى و ليكن فراء آن را جائز دانسته و بنا بر اين منظور از جمله:(ما يُتْلى‌ عَلَيْكُمْ فِي الْكِتابِ فِي يَتامَى النِّساءِ ...) احكام و معارفى است كه آيات نازله در باره دختران و پسران يتيم متضمن آن است و در اول اين سوره جاى داده شده.

و كلمه تلاوت (كه فعل يتلى از آن گرفته شده) همانطور كه برخواندن الفاظ اطلاق مى‌شود، بر القاء معانى آن الفاظ نيز اطلاق مى‌گردد و معناى آيه مورد بحث اين است كه:

بگو خداى تعالى شما را در باره زنان فتوا مى‌دهد و نيز در احكامى كه در كتاب در مورد ايتام زنان بر شما تلاوت مى‌شود، فتوا مى‌دهد.

[اقوال و احتمالاتى كه در باره جمله و ما يتلى عليكم در آيه شريفه گفته شده است‌]

و چه بسا از گفتار بعضى از مفسرين چنين بر مى‌آيد كه خواسته است جمله:(وَ ما يُتْلى‌ عَلَيْكُمْ) را عطف كند بر موضع و موقعيت كلمه فيهن ، چون اين كلمه هر چند به ظاهر جار و مجرور است ولى در واقع مفعول يفتيكم است و اگر يفتيكم را به معناى يبين لكم بگيريم، معنايش اين مى‌شود كه خدا احكام مربوط به زنان را براى شما بيان مى‌كند و نيز(ما يُتْلى‌ عَلَيْكُمْ فِي الْكِتابِ) را برايتان بيان مى‌كند.

و چه بسا براى الفاظ اين آيه تجزيه و تركيب‌هاى ديگرى ذكر كرده‌اند كه خالى از تعسف (و زورگويى) نيست، بطورى كه نمى‌توان كلام خداى تعالى را به چنان تركيب‌هايى نسبت داد، مثلا بعضى از مفسرين گفته‌اند: كه جمله:(وَ ما يُتْلى‌ عَلَيْكُمْ) عطف است بر موقعيتى كه اسم جلاله اللَّه و يا ضمير نهفته در يفتيكم كه آن نيز به اللَّه بر مى‌گردد و در جمله‌(قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ)[١] مى‌باشد.

بعضى ديگر گفته‌اند: جمله:(وَ ما يُتْلى‌ عَلَيْكُمْ) عطف است بر كلمه نساء در جمله:(يَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّساءِ)[٢].

بعضى ديگر گفته‌اند: حرف واو در جمله‌(وَ ما يُتْلى‌ عَلَيْكُمْ فِي الْكِتابِ) اصلا عاطفه نيست بلكه واو استينافى است كه جمله‌اى را از نو آغاز مى‌كند پس جمله مورد بحث مربوط به ما قبل نيست و جمله:(ما يُتْلى‌ عَلَيْكُمْ) مبتداء است و خبر آن‌(فِي الْكِتابِ) است‌

[١]( كه همه مى‌دانيم در اين جمله كلمه اللَّه مبتداء است و قهرا معناى آيه چنين مى‌شود: اللَّه تعالى برايتان بيان مى‌كند و آنچه هم كه بر شما تلاوت مى‌شود نيز بيان مى‌كند. مترجم ).

[٢]( كه قهرا معنايش چنين مى‌شود: از تو از احكام زنان استفتاء مى‌كنند و نيز از آنچه بر شما تلاوت مى‌شود استفتاء مى‌كنند و نچسب بودن اين معنا بر كسى پوشيده نيست مترجم ).