ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ٣٨٦ - بيان آيات

شهادت به قسط و آن گاه اين شهادت به قسط را تفريع كرد بر يك مساله كلى و آن قيام للَّه است و در سوره نساء اول امر كرد به شهادت دادن براى خدا و دخالت ندادن هواها و دوستى‌ها را در شهادت، و سپس آن را تفريع كرد بر قيام به قسط.

و نيز به همين جهت در آيه مائده جمله:(اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوى‌ وَ اتَّقُوا اللَّهَ) را تفريع كرد بر شهادت دادن به قسط، و در اين جمله كه نتيجه شهادت بر قسط است امر كرد مؤمنين را به عدالت، و اين عدالت را وسيله‌اى شمرد براى حصول تقوا، ولى در آيه سوره نساء قضيه را به عكس كرد يعنى جمله:(فَلا تَتَّبِعُوا الْهَوى‌ أَنْ تَعْدِلُوا) را متفرع كرد بر امر به شهادت براى خدا، نخست امر كرد به اينكه براى خدا شهادت دهيد، و سپس از پيروى هوا و ترك تقوا نهى نموده، اين پيروى هوا و ترك تقوا را بدترين وسيله براى ترك عدل شمرد.

آن گاه در هر دو آيه از ترك تقوا به يك جور تحذير كرد، در آيه سوره نساء فرمود:(وَ إِنْ تَلْوُوا أَوْ تُعْرِضُوا فَإِنَّ اللَّهَ كانَ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيراً) يعنى اگر تقوا به خرج ندهيد خدا بدانچه مى‌كنيد با خبر است، و در سوره مائده فرموده:(وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِما تَعْمَلُونَ)[١]، و اما معناى جمله:(قَوَّامِينَ لِلَّهِ شُهَداءَ بِالْقِسْطِ ...) از سخنانى كه پيرامون آيات قبلى داشتيم روشن شده است.

(اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوى‌ ...) ضمير هو به كلمه عدل بر مى‌گردد،- گو اينكه قبل از ضمير چنين كلمه‌اى نبود، و ليكن از معناى اعدلوا فهميده مى‌شد، در نتيجه معناى جمله چنين است: عدالت پيشه كنيد كه عدالت به تقوا نزديكتر است.

(وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَ أَجْرٌ عَظِيمٌ).

جمله دوم يعنى جمله‌(لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَ أَجْرٌ عَظِيمٌ) انشاى وعده است كه قبلا يعنى در اول آيه داده، و فرموده بود:(وَعَدَ اللَّهُ ...) بطورى كه ديگران نيز گفته‌اند و اين تعبير مؤكدتر از آن است، مى‌فرمود:(وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ مِنْهُمْ مَغْفِرَةً وَ أَجْراً عَظِيماً)[٢]، البته اين مؤكدتر بودن به خاطر آن نيست كه در آيه مورد بحث جمله مورد گفتگو خبر بعد از خبر است‌[٣]،

[١] تقوا پيشه كنيد كه خدا خبر دارد از آنچه مى‌كنيد. سوره مائده، آيه ٨

[٢] خدا به كسانى كه ايمان آورده اعمال صالح كنند مغفرت و پاداشى عظيم وعده داده. سوره فتح، آيه ٢٩ .

[٣] تفسير المنار ج ٦ ص ٢٧٥.