ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ٢٣١ - قيد بعلمه در جمله أنزله بعلمه وحى شيطانها را(از مورد گواهى خدا و ملائكه) خارج مىسازد

و در باره دخل و تصرف شيطانها فرموده:(وَ إِنَّ الشَّياطِينَ لَيُوحُونَ إِلى‌ أَوْلِيائِهِمْ)[١].

و خلاصه اينكه شهادت بر صرف نزول قرآن و يا انزال آن ادعا، آن را از ابهام خارج نمى‌كند و لذا شهادت را مقيد كرد به قيد بعلمه تا بطور كامل روشن سازد كه خداى تعالى هم قرآن را نازل كرد و هم در ابلاغ آن به بشر نظارت نمود و مامورينى براى اين منظور بگماشت، پس او هم مى‌داند كه چه نازل كرده و به آن احاطه دارد و هم آن را از كيد شيطانها حفظ مى‌كند.

و وقتى شهادت، شهادت بر انزال باشد و انزال به وسيله ملائكه صورت بگيرد، قهرا آنان نيز شاهد بر انزال خواهند بود و بدين جهت شهادت ملائكه را نيز اضافه كرد، به آيات زير كه در باره نزول قرآن به وسيله ملائكه است، توجه فرمائيد:

(مَنْ كانَ عَدُوًّا لِجِبْرِيلَ فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلى‌ قَلْبِكَ)[٢] و نيز در وصف جبرئيل فرشته گراميش فرموده:(إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ، ذِي قُوَّةٍ عِنْدَ ذِي الْعَرْشِ مَكِينٍ، مُطاعٍ ثَمَّ أَمِينٍ)[٣] و اين آيه دلالت دارد بر اينكه فرشتگانى ديگر در تحت فرمان جبرئيلند و آن فرشتگان همانهايند كه در آيه زير اوصافشان را بيان نموده، فرموده:(كَلَّا إِنَّها تَذْكِرَةٌ فَمَنْ شاءَ ذَكَرَهُ فِي صُحُفٍ مُكَرَّمَةٍ مَرْفُوعَةٍ مُطَهَّرَةٍ بِأَيْدِي سَفَرَةٍ كِرامٍ بَرَرَةٍ)[٤].

و سخن كوتاه اينكه ملائكه از آنجا كه واسطه در انزال هستند قهرا آنان نيز گواهان بر انزالند، همانطور كه خداى تعالى گواه است‌(وَ كَفى‌ بِاللَّهِ شَهِيداً).

و دليل بر شهادت خداى تعالى آياتى است كه خداى تعالى در باب تحدى نازل كرده، مانند آيه زير كه مى‌فرمايد:(قُلْ لَئِنِ اجْتَمَعَتِ الْإِنْسُ وَ الْجِنُّ عَلى‌ أَنْ يَأْتُوا بِمِثْلِ هذَا الْقُرْآنِ، لا يَأْتُونَ بِمِثْلِهِ وَ لَوْ كانَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ ظَهِيراً.)

[١] به درستى كه شيطان‌ها به دوستان خود وحى مى‌كنند. سوره انعام، آيه ١٢١ .

[٢] كسانى كه دشمن جبرئيلند بدانند كه جبرئيل قرآن راى بر قلب تو نازل كرده. سوره بقره، آيه ٩٧ .

[٣] اين سخن، گفتار فرستاده‌اى است بزرگوار، فرستاده‌اى نيرومند كه مقام در نزد خداى صاحب عرش دارد، هم مطاع است و هم در آنجا امين است. سوره تكوير، آيه ٢١ .

[٤] نه، حاشا كه اين آيات تذكره است، پس هر كس بخواهد از آن پند مى‌گيرد، آياتى است در صحفى كه در درگاه خداى تعالى مورد احترام است و در آسمان مقامى بلند دارد و از تماس شيطان با آنها منزهند، به دست نويسندگانى نسخه بردارى مى‌شوند، فرشتگانى مطيع خداى تعالى. سوره عبس، آيه ١٦ .