ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ٣٠٣ - رواياتى در باره شان نزول جمله و لا امين البيت الحرام
تفسير خود[١] و صاحب مجمع از امام ابى جعفر (باقر) و امام صادق ٨ نقل كردهاند.[٢] و در تفسير قمى در ذيل آيه:(يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تُحِلُّوا شَعائِرَ اللَّهِ ...) آمده كه منظور از شعائر خدا احرام و طواف و نماز خواندن در مقام ابراهيم، و سعى بين صفا و مروه، و بطور كلى همه مراسم حج است و يكى از آن مراسم اين است كه اگر كسى حيوانى به نيت قربانى كردن همراه خود حركت دهد، آن را اشعار كند، يعنى كوهان شتر را خونآلود كند و يا پوست آن را كنده، و يا لنگه كفشى به گردنش بياويزد، تا مردم همه بشناسند كه اين حيوان قربانى است، و اگر فرار كرد و گم شد كسى متعرض آن نشود، اين مراسم را شعائر مىخوانند، به اين مناسبت كه با خونين كردن كوهان شتر و آن ديگر مراسم، اشعار و اعلام مىدارند كه اين حيوان قربانى است تا آن را بشناسند.
و اينكه فرمود:(وَ لَا الشَّهْرَ الْحَرامَ) منظور ماه ذى الحجه است، كه يكى از ماههاى حرام است، و منظور از هدى در جمله:(وَ لَا الْهَدْيَ) آن قربانى است كه محرم بعد از احرام بستن با خود حركت مىدهد، و در معناى كلمه قلائد در جمله(وَ لَا الْقَلائِدَ) فرمود: منظور اين است كه زائر بيت اللَّه لنگه كفشى را كه در آن كفش نماز خوانده به گردن آن حيوان بياويزد، و در معناى جمله: و لا آمين البيت الحرام فرمود يعنى كسانى كه به قصد حج خانه خدا حركت مىكند.[٣]
[رواياتى در باره شان نزول جمله: و لا امين البيت الحرام ]
و در مجمع البيان گفته امام ابو جعفر باقر (ع) فرموده اين آيه در باره مردى از قبيله بنى ربيعه كه نامش حطم بوده نازل شده.
و اضافه كرده كه سدى گفته است حطم بن هند بكرى به قصد ديدار رسول خدا ٦ براه افتاد، و همراهان خود و مركب خود را خارج مدينه اطراق داد، و خود به تنهايى خدمت رسول خدا ٦ آمد، و عرضه داشت: به چه چيز دعوت مىكنى، از سوى ديگر رسول خدا ٦ قبلا به اصحاب خود پيشگويى كرده بود كه امروز مردى از بنى ربيعه بر شما وارد مىشود كه با زبان شيطان سخن مىگويد، و چون رسول خدا ٦ پاسخ وى را داد كه من به چه چيز دعوت مىكنم، آن مرد گفت: پس مرا
[١] تفسير قمى، ج ١ ص ١٦٠.
[٢] مجمع البيان، ج ٣ ص ١٥١.
[٣] تفسير قمى، ج ١ ص ١٦٠.