ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ٢٣٤ - رواياتى در معناى و إن من أهل الكتاب إلا ليؤمنن به قبل موته و رواياتى در باره نزول عيسى(ع) در هنگام ظهور مهدى(ع)

(وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ)، در حالى كه اسيران جنگى را مى‌آورند و من گردنشان را مى‌زنم ولى نمى‌شنوم كه در دم مرگ چيزى بگويند، من به حجاج گفتم: آيه را آن طور كه بايد براى تو توجيه نكرده‌اند، يك فرد نصرانى وقتى روحش از تنش بيرون آيد، ملائكه با سيلى از پشت و از رويش مى‌زنند و مى‌گويند: اى خبيث تو تا در دنيا بودى مى‌پنداشتى كه مسيح يا خدا است و يا پسر خدا است و يا خداى سوم است، در حالى كه او بنده خدا و روح او و كلمه او بود، شخص مسيحى چون اين را مى‌شنود ايمان مى‌آورد، اما در زمانى كه ايمان آوردن سودى ندارد و يك فرد يهودى وقتى روحش از كالبدش بيرون مى‌آيد ملائكه او را نيز از پشت و رو با لگد و سيلى مى‌زنند و به او مى‌گويند: اى خبيث! تو بودى كه مى‌پنداشتى مسيح را كشته‌اى؟

او بنده خدا و روح او بود، مرد يهودى به مسيح ايمان مى‌آورد اما در لحظه‌اى كه ايمان سودى ندارد، اين جريان هم چنان در مورد فرد فرد يهود و نصارا جارى است تا زمان نازل شدن عيسى برسد، در آن زمان از اهل كتاب هر كه زنده باشد و هر كه مرده باشد به وى ايمان مى‌آورد، حجاج پرسيد اين مطلب را از كجا بدست آوردى؟ گفتم: از محمد بن على، گفت: آرى، آن را از معدنش گرفته‌اى، شهر پس اضافه مى‌كند به خدا سوگند من اين جريان را جز از ام سلمه نشنيده بودم و ليكن براى اينكه جگر حجاج را (كه با ائمه اهل بيت دشمنى داشت) بسوزانم به دروغ گفتم: من آن را از محمد بن على شنيدم.[١] مؤلف: خلاصه اين روايت را در همان كتاب از عبد بن حميد و ابن منذر از شهر بن حوشب از محمد بن على بن ابى طالب (يعنى محمد بن حنفيه) نقل كرده‌[٢] و ظاهرا در آغاز كلمه ابن ابى طالب در بين نبوده، تنها محمد بن على بود و سپس راويان احاديث در اينكه اين محمد بن على كيست اختلاف كرده‌اند، بعضى پنداشته است محمد بن على بن ابى طالب است و بعضى ديگر با محمد بن على بن الحسين تطبيقش كرده‌اند و اين روايت- بطورى كه ملاحظه مى‌كنيد- بيان ما را در معناى آيه تاييد مى‌كند.

و در همان كتاب است كه احمد و بخارى و مسلم و بيهقى در كتاب الاسماء و الصفات روايتى آورده‌اند كه در آن، راوى گفته: رسول خدا ٦ فرمود: چه حال و روزى داريد وقتى كه پسر مريم (عيسى) در بين شما نازل شود و امامتان از خودتان باشد؟[٣].

و باز در همان كتاب است كه ابن مردويه از ابى هريره روايت كرده كه گفت: رسول‌

[١] ( ١ و ٢) در المنثور، ج ٢ ص ٢٤١.

[٢] ( ١ و ٢) در المنثور، ج ٢ ص ٢٤١.

[٣] در المنثور، ج ٢ ص ٢٤٢.