ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ٥٤١ - بحث روايتى رواياتى در باره شان نزول آيه شريفه مربوط به حكم محارب، و كيفيت اجراى آن احكام

نازل شد.[١] مؤلف: اين روايت را با اندكى اختلاف شيخ طوسى نيز به سند خود از ابى صالح از آن حضرت نقل كرده‌[٢] و عياشى هم آن را در تفسير خود از آن جناب آورده و در آخر نقل او آمده كه رسول خدا ٦ از ميان چهار مجازاتى كه در آيه آمده بريدن دست و پايشان به خلاف را اختيار كرد[٣] و اين داستان در جوامع اهل سنت كه از آن جمله صحاح سته است، به چند طريق نقل شده: چيزى كه هست روايات اهل سنت اختلافى در نقل خصوصيات داستان دارند مثلا در بعضى از آن روايات آمده كه بعد از آنكه رسول خدا ٦ بر آنان دست يافت، هم دست و پايشان را بر خلاف قطع كرد و هم چشمشان را از كاسه در آورد[٤] و در بعضى از آنها آمده كه رسول خدا ٦ بعضى از آنها را كشت، و به دار زد، و دست و پايشان را قطع كرد و چشمهايشان را از كاسه در آورد[٥]، و در بعضى ديگر آمده كه فقط چشمهايشان را در آورد، آن هم به اين خاطر كه آنان چشم چوپانها را در آورده بودند[٦]، و در بعضى ديگر آمده كه خداى تعالى رسول گرامى خود را از در آوردن چشمها نهى كرد، و آيه شريفه در همين مورد نازل شده كه آن جناب را از اينكه مثله كرده مورد عتاب قرار داده و فرمود كه تنها يكى از اين چهار مجازات مشروع است و غير آن مشروع نيست.[٧] و در بعضى ديگر از آنها آمده كه آن جناب تصميم گرفت چشمهاشان را در آورد، ولى در نياورد[٨]، و همچنين در خصوصيات ديگر اين قصه اختلاف هست.[٩] و در رواياتى كه از ائمه اهل بيت (ع) وارد شده اسمى از چشم در آوردن برده نشده است.

و در كافى به سند خود از عمرو بن عثمان بن عبيد اللَّه مدائنى از امام ابى الحسن رضا

[١] فروع كافى ج ٧ ص ٢٤٥ ح ١.

[٢] تهذيب الاحكام ج ١٠ ص ١٣٤ ح ١٥٠.

[٣] تفسير عياشى ج ١ ص ٣١٤ ح ٩٠.

[٤] مسند حنبل ج ٣ ص ١٧٧ و سنن نسايى ج ٧ ص ٩٣- ٨٦ و صحيح مسلم ج ٥ ص ١٠٢- ١٠١ و سنن ابن ماجه ج ٢ ص ٨٢٦ ح ٢٥٧٩ و سنن ابى داود ج ٢ ص ٤٤٥- ٤٤٤.

[٥] در المنثور ج ٢ ص ٢٧٨.

[٦] سنن ترمذى ج ١ ص ٤٩ و سنن نسايى ج ٧ ص ٩٢.

[٧] ( ٧ و ٨) در المنثور ج ٢ ص ٢٧٨.

[٨] ( ٧ و ٨) در المنثور ج ٢ ص ٢٧٨.

[٩] در المنثور ج ٢ ص ٢٧٩- ٢٧٨.