ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ١٧٠ - چند روايت در باره بسم الله الرحمن الرحيم در ذيل آيه و إذا ذكرت ربك

به همين حساب مى‌توان گفت كسى كه تسبيح موجودات يا حمد و يا شهادت آنها برايش محسوس شده در نخست حقيقت معناى تسبيح و حمد و شهادت برايش كشف شده، و پس از كشف آن حس باطنى آن را در صورت الفاظى شنيدنى در آورده، و آن الفاظ همان معانى را افاده كرده و در نتيجه صاحب كشف به گوش خود هم شنيده است (و خدا داناتر است).

و در الدر المنثور است كه ابو يعلى و ابن ابى حاتم (وى روايت را صحيح دانسته) و ابن مردويه و ابو نعيم و بيهقى هر دو در كتاب دلائل از اسماء دختر ابى بكر روايت كرده‌اند كه گفت: وقتى آيه:(تَبَّتْ يَدا أَبِي لَهَبٍ وَ تَبَّ) نازل شد عوراء كه او را ام جميل هم مى‌گفتند ولوله‌كنان در حالى كه لاشه سنگى در دست داشت نزد رسول خدا ٦ آمد و زير لب مى‌گفت: مذمما ابينا، و دينه قلينا، و امره عصينا .

رسول خدا ٦ نشسته بود ابى بكر هم پهلويش بود، عرض كرد: اين دارد مى‌آيد، و من مى‌ترسم تو را ببيند، فرمود: او مرا نخواهد ديد آن گاه آيه‌اى از قرآن را خواند، و خود را از شر او حفظ كرد، و در اين باره است كه خداى تعالى مى‌فرمايد:(وَ إِذا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ جَعَلْنا بَيْنَكَ وَ بَيْنَ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ حِجاباً مَسْتُوراً) ام جميل هم چنان نزديك آمد تا ايستاد بالاى سر ابى بكر و گفت: شنيده‌ام كه رفيقت مرا هجو كرده، ابو بكر گفت نه به پروردگار اين خانه سوگند او تو را هجو نكرده، ام جميل راه خود را گرفت و رفت در حالى كه مى‌گفت: قريش خوب مى‌داند كه من دخترى آقاى اويم‌[١].

مؤلف: اين معنا به طريق ديگرى نيز از اسماء و از ابى بكر و ابن عباس به طور مختصر نقل شده، و آن را مجلسى هم در بحار قرب الاسناد از حسن بن ظريف از معمر از حضرت رضا از پدرش از جدش (ع) در ضمن حديثى كه فهرست معجزات رسول خدا ٦ را مى‌شمارد روايت كرده‌اند[٢].

[چند روايت در باره‌(بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ) در ذيل آيه:(وَ إِذا ذَكَرْتَ رَبَّكَ ...)]

و در تفسير عياشى از زراره از يكى از آن دو بزرگوار يعنى امام باقر و امام صادق (ع) روايت كرده كه در تفسير آيه شريفه (بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ‌) فرموده: اين آيه سزاوارترين آيه‌ايست كه آن را بلند بخوانند، و اين همان آيه است كه خداى تعالى در باره‌اش فرمود: (وَ إِذا ذَكَرْتَ رَبَّكَ فِي الْقُرْآنِ وَحْدَهُ‌) بسم اللَّه الرحمن الرحيم‌(وَلَّوْا عَلى‌ أَدْبارِهِمْ نُفُوراً)

[١] الدر المنثور، ج ٤ ص ١٨٤.

[٢] بحار الأنوار.