دنیا رفتند ) . در این ده سال مدینه سالهای اول آن سختتر از سالهای پیش‌ بود . در سال هشتم هجرت مکه را فتح کردند . البته قبلا فتوحاتی نصیب مسلمین‌ شده بود ، ولی مکه که فتح شد دیگر اسلام قدرت خودش را در جزیره العرب‌ تثبیت کرد . « اذا جاء نصر الله و الفتح و رایت الناس یدخلون فی دین‌ الله افواجا فسبح بحمد ربک و استغفره انه کان توابا ». بعد از فتح مکه‌ ، کفار قریش ، هم پیمان با مسلمین بودند ، یک پیمانکی با مسلمین داشتند گو اینکه آن را نقض کرده بودند . ولی هنوز قریش در حال شرک و بت‌ پرستی بسر می‌بردند . مسلمین هم در حال خداپرستی ، اما به همدیگر همزیستی‌ داشتند . ایام حج پیش آمد . مسلمین برای انجام حج از مکه خارج شدند ، قریش هم خارج شد ، با تفاوتی که میان حج قریش و حج مسلمین بود . حج یک‌ سنت ابراهیمی است ولی قریش بدعتهایی در آن به وجود آورده بودند که‌ اسلام آمد آنها را نسخ کرد . از جمله اینکه وقتی به عرفات می‌رفتند دون‌ شأن می‌دانستند ، تا حدود منی و مشعر می‌رفتند و از همان جا بر می‌گشتند . یک سال به همین ترتیب حج صورت گرفت یعنی مشرکین حج کردند ، مسلمین هم‌ حج کردند ، مسلمین یک امیرالحاج داشتند ، آنها هم یک امیرالحاج . در سال نهم هم ابتدا گمان می‌رفت همین جور خواهد بود یعنی مسلمین برای‌ خودشان هستند و کفار برای خودشان . در همین اوقات بود که گروه زیادی از قریش پیمان خود را شکسته بودند و به همین دلیل اسلام دیگر هم پیمانی با آنها را قبول نمی‌کرد . در اینجا بود که سوره برائت نازل شد اینجاست‌ داستان معروفی که