شریفترین استعدادهایی که در انسان هست بالا رفتن به سوی خدا است : « یا ایها الانسان انک کادح الی ربک کدحا فملاقیه »[١] ، مشرف شدن به‌ شرف توحید است که سعادت دنیوی و اخروی در گروه آن است . حالا اگر انسانی بر ضد توحید ، کاری کرد ، او انسان ضد انسان است یا بگوئیم حیوان‌ ضد انسان است . بنابراین ملاک شرافت و احترام و آزادی انسان این است‌ که انسان در مسیر انسانیت باشد . انسان را در مسیر انسانیت باید آزاد گذاشت نه انسان را در هر چه خودش انتخاب کرده باید آزاد گذاشت ولو اینکه آنچه انتخاب می‌کند بر ضد انسانیت باشد . کسانی که اساس فکرشان‌ در آزادی انسان ، آزادی خواست انسان است یعنی هر چه انسان بخواهد در آن‌ آزاد باشد ، گفته‌اند " انسان در انتخاب عقیده آزاد است " . بسا عقیده‌ای که انسان انتخاب می‌کند بر ضد انسان است ، بر ضد خودش است .

فرق علم و عقیده

البته فرق است میان علم و عقیده . علم آن چیزی است که بر اساس منطق‌ پیش می‌رود . انسان در علم باید آزاد باشد . کسی که در نظریات علمی‌ اندیشیده و با فکر آزاد ، انتخاب کرده ، باید هم آزاد باشد . اما عقیده‌ را که انسان انتخاب می‌کند ، بر مبنای تفکر نیست .

[١] سوره انشقاق ، آیه . ٦ [ ای انسان ! تو با هر رنج و مشقت در راه‌ طاعت و عبادت حق بکوشی ، عاقبت حضور پروردگار خود می‌روی و نائل به‌ ملاقات او می‌شوی ] .