استغفار . ایهاالناس ! یک امان رفت ، امان دیگر را میان خودتان حفظ کنید . آیا مقصود از عذاب چیست ؟ در اصطلاح مفسرین عذاب استیصال [ داریم و عذاب ] عادی و غیر استیصال . اول ، عذابهائی است که برای قومی‌ جنبه فوق العاده دارد مثل صاعقه ، باد ، مسخ و غیره .
در قرآن در آیات مکرری کلمه عذاب ذکر شده ، عذابهائی که شکل مذکور را نداشته و شکل دیگر دارد مثل آیه‌ای که می‌گوید : قومی مسلط بر قوم دیگر شدند و اینها به دست آنها ذلیل شدند . در سوره انعام می‌فرماید : « قل هو القادر علی ان یبعث علیکم عذابا من فوقکم او من تحت ارجلکم او یلبسکم‌ شیعا و یذیق بعضکم بأس بعض »[١] خدا قادر است که عذابی را از بالای‌ سر شما فرود آورد یا از زیر پای شما بجوشاند ، و یا شما را فرقه فرقه‌ نماید ، یا بدی بعضی از شما را به بعض دیگر بچشاند . عذاب از بالای سر [ یعنی ] اقویای شما را بر شما مسلط کند . [ و عذاب از زیر پای شما یعنی ] تحت تسلط زیر دستها باشید . آیه دیگر : « قاتلوهم یعذبهم الله بایدیکم و یخزهم و ینصرکم علیهم »[٢] شما را مسلط می‌کند .
مقصود از آیه مورد بحث این است که خداوند شما را تا پیغمبر در میانتان هست و استغفار می‌کند معذب نخواهد کرد . آیا مقصود ، عذابی‌ مانند عذاب قوم لوط است یا عذابی دیگر مثل گرفتاریها ؟ ظاهرا شامل هر دو می‌شود . و آیا مقصود این است که جسم پیغمبر در میان

[١] سوره انعام ، آیه . ٦٥ [٢] سوره توبه ، آیه ١٤ - [ با کافران بجنگید تا خدا آنان را به دست‌ شما عذاب کند و خوار گرداند و شما را بر آنها مسلط نماید ] .