آشنایی با قرآن 3 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢١٤
مسلمین را داشته باشد ، ولی هنوز از مدینه چندان دور نشده بود [١] که جبرئیل بر رسول اکرم نازل شد ( این را شیعه و سنی نقل کردهاند ) و دستور داد پیغمبر ، علی ( ع ) را مأموریت بدهد برای امارت حجاج و برای ابلاغ سوره برائت . این سوره اعلام خیلی صریح و قاطعی است به عموم مشرکین به استثنای مشرکینی که با مسلمین هم پیماناند و پیمانشان هم مدتدار است و بر خلاف پیمان هم رفتار نکردهاند ، مشرکینی که با مسلمین یا پیمان ندارند یا اگر پیمان دارند بر خلاف پیمان خودشان رفتار کردهاند و قهرا پیمانشان نقض شده است . اعلام سوره برائت این است که علی ( ع ) بیاید در مراسم حج در روز عید قربان که مسلمین و مشرکین همه جمع هستند ، به همه مشرکین اعلام کند که از حالا تا مدت چهار ماه شما مهلت دارید و آزاد هستید هر تصمیمی که میخواهید بگیرید . اگر اسلام اختیار کردید یا از این سرزمین مهاجرت کردید ، که هیچ ، و الا شما نمیتوانید در حالی که مشرک هستید در اینجا بمانید . ما دستور داریم شما را قلع و قمع کنیم به کشتن ، به اسیر کردن ، به زندان انداختن و به هر شکل دیگری . در تمام این چهار ماه کسی متعرض شما نمیشود . این چهار ماه مهلت است که شما درباره خودتان فکر بکنید . این سوره با کلمه " برائه " [٢] شروع میشود : « برائه من الله و رسوله الا الذین عاهدتم من المشرکین ». اعلام عدم تعهد است از طرف خدا و
[١] بعضی نوشتهاند در " ذوالحلیفه " در حدود مسجد شجره که فاصله آن تا مدینه تقریبا یک فرسخ است ، و بعضی نوشتهاند در جایی به نام " عرج " ، که همان نزدیکیها است . [٢] مصطلح است : برائت از دین . وقتی که مدیون دینش را میپردازد و یاد این دین را میبخشد ، میگویند برائت ذمه پیدا کرده یعنی دیگر تعهدی از نظر دین ندارد .