آشنایی با قرآن 3 - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٣٨
عزت میدهی و هر کس را که تو بخواهی به ذلت مینشانی . این آیه ، متشابه است یعنی آن را چند گونه میشود پیاده کرد . حالا اگر ما بودیم و همین یک آیه قرآن ، امکان اینکه آن را به گونهای که جبری مذهبان پیاده میکنند پیاده نماییم وجود داشت . میگوید ملک را به هر که بخواهی میدهی و از هر که بخواهی میگیری ، عزت را به هر که بخواهی میدهی و از هر که بخواهی میگیری . جبری مذهب هم همین مطلب را میگوید ، منتها از این مطلب نتیجهگیری میکند که هیچ چیزی شرط هیچ چیزی نیست . دیگری میگوید : نه ، این [ اصل ] مخصوص همه اشیاء نیست ، یک مواردی هم هست که به مشیت خدا مربوط نیست . یعنی میگوید [ این اصل ] یک عامی است تخصیص بردار یعنی استثناپذیر . ما خیلی کلیات در قرآن داریم که استثنا میپذیرند . اما اگر ما آیه مورد بحث را محکم این آیه قرار بدهیم ، مادر این آیه قرار بدهیم ، یعنی این آیه را با آن آیه تفسیر بکنیم ، میبینیم هر دو صحیح و کامل است بدون اینکه هیچ ایرادی وارد باشد . آیه مورد بحث میگوید : « ذلک بان الله لم یک مغیرا نعمه انعمها علی قوم حتی یغیروا ما بانفسهم »آن بدین جهت است که خدا هرگز چنین نبوده است ، یعنی خدائیش ایجاب نمیکند و بر خلاف خدائیش میباشد که نعمتی را به گزاف از مردمی بگیرد ، مگر آنکه آن مردم قبلا آنچه را که مربوط به خودشان است تغییر داده باشند . در آن آیه دیگر ، از یک نظر ، به طور اعم بیان میکند : « ان الله لا یغیر ما بقوم حتی یغیروا ما بانفسهم ». اسم نعمت هم در میان نیست . اعم از نعمت و نقمت