از آنکه آن مردم خودشان ، خودشان را عوض کرده باشند .
در این آیات تأمل کنید . ببینید در دنیا کتابی را می‌توان پیدا کرد مانند قرآن که متکی بر حقایق عالم باشد ؟ افسوس که ما مسلمانها امروز درست بر ضد آنچه قرآن هست فکر می‌کنیم . خیال می‌کنیم که کار خدا و کار عالم که خدا آن را ساخته است بر اساس همین اوهام و خیالاتی است که‌ خودمان درست کرده‌ایم . مثلا انتسابها . می‌گوییم بالاخره هر چه هست اسممان‌ مسلمان که هست . ما که شیعه هستیم اسممان در رعایای علی بن ابی طالب‌ هست . خیال می‌کنیم که صحبت اسم و اسم نویسی است که اگر کسی اسمش‌ مسلمان شد دیگر خدا یک لطف خاصی نسبت به او دارد . در حالی که قرآن‌ می‌گوید اصلا سنت و قانون ما این است که محال است مردمی فاسد باشند و نعمت و لطف و رحمت الهی به آنها برسد ، و محال است مردمی خودشان ، خودشان را اصلاح کنند و خداوند فیض خودش را به آنها نرساند ، حالا یا دنیوی یا اخروی . « کلا نمد هؤلاء و هؤلاء من عطاء ربک »[١] لااقل بعضی‌ از مردم این مقدار صالح هستند که در دنیا خداوند به آنها عزت بدهد گو اینکه از نظر اخروی معذب خواهند بود . ولی حساب این است که قرنهاست‌ ما مسلمین این مسئله را که قرآن متکی بر حقایق است نه بر تخیلات و اوهام‌ و انتسابات ظاهری [ فراموش کرده‌ایم ] . مسلمان قرآن یعنی مسلمان واقعی‌ ، « اسلم وجهه الله » تسلیم خدا بودن ، دارای اخلاق و عمل اسلامی بودن ، اجتماع او اجتماع

[١] سوره اسراء ، آیه . ٢٠ [ و ما به هر دو فرقه از دنیا طلبان و آخرت‌ طلبان به لطف خود مدد خواهیم داد ] .