هستید ، و به همین جهت اینها را مغرور و متکبر کرد . گفت : من کمک شما هستم ، اما آنوقتی که دو لشگر با یکدیگر روبرو شدند شیطان فرار کرد . یا همان شیطان متمثل شده فرار کرد بنابر یک تفسیر ، و یا آن وساوسی که در دلشان می‌افتاد و اینها را مغرور می‌کرد و قوت قلب می‌داد ، یکمرتبه از بین رفت ، بجایش جبن و ترس آمد ، بنابر تفسیر دیگر . « فلما ترائت الفئتان » همینکه دو گروه یکدیگر را دیدند « نکص علی‌ عقبیه »شیطان عقبگرد کرد و از اینها تبری جست . همیشه همین طور است : شیطان از هر راهی وسوسه یا تمثل وارد می‌شود ، بشر مغرور می‌شود و دست به جنایت می‌زند ، عاقبت کار که شد همه آن عوامل‌ شیطانی عقب می‌روند و انسان تنها باقی می‌ماند . پس فرمود شما مغرور نباشید و مانند آنها نباشید که شیطان آمد آنها را اینچنین فریب داد . « اذ یقول المنافقون و الذین فی قلوبهم مرض غر هؤلاء دینهم و من یتوکل‌ علی الله فان الله عزیز حکیم ». منافقان و دورویان و بیماردلان که فقط ظاهر را می‌بینند و عوامل معنوی را نمی‌بینند می‌گفتند این بیچاره‌ها را ببین‌ ! دینشان اینها را مغرور کرده . مکرر عرض کرده‌ایم که جنگهای صدر اسلام‌ بالخصوص جنگ بدر حکم یک معجزه را داشته است یعنی از نظر عوامل مادی و نیروهای جسمانی هیچ کس پیش بینی نمی‌کرد که مسلمین فاتح بشوند . [ در جنگ بدر ] پیش بینی‌ها همه این بود که مسلمین مغلوب و منکوب شده و شکست خواهند خورد . یک عده که خودشان را عاقل حساب