پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٨٦ - شرح و تفسير هرگز مغرور مباش!

به يقين هنگامى كه انسان از خشم برافروخته مى‌شود اعتدال فكرى خود را از دست مى‌دهد و بارها آزموده‌ايم كه هر تصميمى در آن حال گرفتيم بعداً ثابت شده كه خطا بوده است. حتى عاقل‌ترين اشخاص به هنگام خشم و غضب ممكن است به صورت نادان‌ترين افراد در آيند. و اين تعبيرى كه در ميان عوام معروف است كه مى‌گويند: هنگامى كه عصبانى شدم خون چشمانم را گرفت و چيزى را نديدم و مرتكب فلان كار شدم در واقع اشاره به همين حالت است.

لذا در حديثى از اميرمؤمنان عليه السلام مى‌خوانيم:

«الْغَضَبُ يُرْدِي صاحِبَهُ وَيُبْدي مَعايِبَهُ؛

غضب صاحبش را به هلاكت مى‌افكند و عيوبش را آشكار مى‌سازد». [١]

در حديث ديگرى از آن حضرت آمده است:

«بِئْسَ الْقَرِينُ الْغَضَبُ يُبْدِي الْمَعَائِبَ وَيُدْنِي الشَّرَّ وَيُبَاعِدُ الْخَيْرَ؛

غضب بد همنشينى است عيوب انسان را آشكار مى‌سازد شر را نزديك و خير را دور مى‌كند». [٢]

اين نكته هنگامى روشن‌تر مى‌شود كه گاه افرادى يك طرفه مى‌آيند و نزد امرا سخنى مى‌گويند. اگر آنها در همان حال تصميم بگيرند پشيمان خواهند شد. بايد حوصله كنند و سخنان طرف مقابل را هم بشنوند و چه بسا پس از تحقيق، مطلب دگرگون شود.

بنابراين بايد مطابق ضرب المثل معروف عمل كرد: به هنگام غضب نه تصميم نه كيفر و نه دستور.

در پنجمين توصيه او را از مسأله غرور و خودكامگى شديداً نهى مى‌كند، و مى‌فرمايد: «و هرگز مگو من اميرم؛ امر مى‌كنم و از من اطاعت مى‌شود كه اين موجب دخول فساد در دل و ضعف و خرابى دين و نزديك شدن دگرگونى‌ها

[١]. غررالحكم، ح ٦٨٩٢.

[٢]. همان مدرك، ح ٦٨٩٣.