پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٣٤ - شرح و تفسير در گرفتن خراج انصاف را رعايت كنيد

مسلمان باشد و چه غير مسلمانى كه در پناه اسلام است، دست نزنيد (و آن را به تملك بيت‌المال در نياوريد) مگر اينكه اسب يا سلاحى باشد كه براى تجاوز به مسلمانان به‌كار گرفته مى‌شود (در اين صورت مى‌توانيد آن وسايل را مصادره كنيد) زيرا براى مسلمان سزاوار نيست كه چنين وسايلى را در دست دشمنان اسلام باقى بگذارد تا سبب نيرومندى آنها بر ضد مسلمانان گردد. هرگز از نصيحت و اندرز به خويشتن (و به يكديگر) و از خوش‌رفتارى با سپاهيان و كمك به رعيّت و تقويت دين خدا خوددارى مكنيد. در راه خدا آنچه را بر شما واجب است انجام دهيد، زيرا خداوندِ سبحان، از ما و شما خواسته است كه با تمام توان شكر او را بجا بياوريم و آيين او را تا آنجا كه قدرت داريم يارى كنيم و هيچ قدرتى (براى انجام اين امور) جز به كمك خداوند بزرگ نيست.

شرح و تفسير در گرفتن خراج انصاف را رعايت كنيد

امام عليه السلام پس از بيان يك سلسله كليات در بخش پيشين اين نامه، در اين بخش انگشت روى جزئيات مسائل گذارده و اوامر و نواهى خاصى براى كارگزاران خراج صادر مى‌فرمايد.

در آغاز چنين مى‌گويد: «حال كه چنين است انصاف را از سوى خود نسبت به مردم رعايت كنيد و در برابر نيازمندى‌هايشان (كه پاسخ گفتن به آن مشكلاتى دارد) صبر و شكيبايى به خرج دهيد، زيرا شما خزانه‌داران رعيّت و وكلاى امّت و سفيران ائمه و پيشوايان هستيد»؛

(فَأَنْصِفُوا النَّاسَ مِنْ أَنْفُسِكُمْ، وَاصْبِرُوا لِحَوَائِجِهِمْ، فَإِنَّكُمْ خُزَّانُ الرَّعِيَّةِ، وَوُكَلَاءُ الْأُمَّةِ، وَسُفَرَاءُ الْأَئِمَّةِ).

منظور از انصاف از سوى خود- همان‌گونه كه در روايات وارد شده است- اين است كه آنچه براى خود مى‌پسندند براى آنها بپسندند و آنچه براى خويش‌