پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣١٩ - شرح و تفسير حقوق امام و حقوق فرماندهان

(وَأَنْ تَكُونُوا عِنْدِي فِي الْحَقِّ سَوَاءً).

البته منظور اين است كه افراد در شرايط مساوى بايد بدون در نظر گرفتن موقعيّت اجتماعيشان يكسان باشند بنابراين مفهوم اين سخن اين نيست كه اگر شرايط يكسان نيست باز هم حقوق يكسانى براى آنان در نظر گرفته شود مانند اينكه مثلًا يكى فرمانده لشكر است و ديگرى فردى عادى، يكى فرماندار يك منطقه است و ديگرى نگهبان عمارت فرماندارى و ديگرى به عنوان مثال نگهبان يك عمارت دولتى و يا اينكه يكى طبيب است و ديگرى پرستار، يكى كارهاى بسيار سنگين را در روزهاى متوالى به عهده گرفته و ديگرى كارى سبك در مدتى كوتاه. به يقين آنها يكسان نيستند ولى اگر دو نفر كارى يكسان داشتند حق آنها يكسان پرداخته خواهد شد، هرچند يكى از فاميل‌هاى سرشناس باشد و ديگرى فردى عادى و گمنام.

آن‌گاه امام بعد از ذكر اين حقوق پنج‌گانه كه مردم بر پيشوايشان دارند به بيان حقوق خود بر امت مى‌پردازد و به چهار حق اشاره مى‌كند:

نخست مى‌فرمايد: «هنگامى كه من اين وظايف را انجام دادم، نعمت خدا «الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ» [١] بر شما مسلم (و كامل) خواهد شد و من بر شما (نخستين) حقى كه دارم اطاعت است»؛

(فَإِذَا فَعَلْتُ ذَلِكَ وَجَبَتْ لِلَّهِ عَلَيْكُمُ النِّعْمَةُ، وَلِي عَلَيْكُمُ الطَّاعَةُ).

بايد گوش به فرمان من باشيد، فرمانى كه ضامن سعادت شما در دنيا و آخرت و حافظ مصالح فرد و جامعه شماست.

آن‌گاه در دستور دوم مى‌فرمايد: «و اينكه از دعوت من (براى جهاد و غير آن) سرپيچى نكنيد»؛

(وَأَلَّا تَنْكُصُوا [٢] عَنْ دَعْوَةٍ).

[١]. مائده، آيه ٣.

[٢]. «تَنْكُصوا» از ريشه «نَكْص» بر وزن «مكث» به معناى بازگشت از چيز يا جايى است و از آنجا كه سرپيچى كردن نوعى بازگشت از اطاعت است به اين معنا نيز به كار رفته است.