پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٧٤ - شرح و تفسير وصاياى مهم امام عليه السلام در بستر شهادت

لَهُ حَقُّ الْجِوَارِ؛

آيا مى‌دانيد حق همسايه چيست؟ (مى‌دانم كه) حق همسايه را جز به مقدار كم نمى‌دانيد. آگاه باشيد كسى كه همسايگانش از مزاحمت و آزار او در امان نباشند ايمان به خدا و روز قيامت نياورده است. بايد هنگامى كه از او وام مى‌خواهد به او وام دهد و اگر خير و خوبى به او برسد تبريك بگويد و اگر مصيبتى به او رسد تسليت بگويد و خانه خود را در كنار او آن‌قدر بلند نكند كه مانع جريان هوا شود مگر به اجازه او و هنگامى كه ميوه‌اى مى‌خرد، هديه‌اى از آن براى او بفرستد و اگر هديه‌اى نمى‌فرستد به صورت پنهان ميوه را وارد منزل كند و آشكارا چيزى از آن را به دست كودكان خود ندهد كه مايه ناراحتى كودكان همسايه شود.

سپس رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود: همسايگان سه دسته‌اند بعضى داراى سه حق هستند: حق اسلام و حق همسايگى و حق خويشاوندى و بعضى از آنها دو حق دارند: حق اسلام و حق همسايگى و بعضى تنها يك حق دارند (آرى) كافر نيز حق همسايگى دارد». [١]

قرآن مجيد نيز در آيه ٣٦ سوره نساء بعد از تأكيد بر والدين، خويشاوندان، يتيمان و مستمندان بر مسأله احسان به همسايگان دور و نزديك تحت عنوان‌ «وَالْجارِ ذِى الْقُرْبى‌ وَالْجارِ الْجُنُبِ» تأكيد مى‌كند.

جالب اينكه در حديثى از پيغمبر اكرم و اميرمؤمنان و امام باقر عليهم السلام آمده است كه حد همسايه چهل منزل از چهار طرف است. [٢]

گفتنى است منظور از اين روايت اين نيست كه چهل منزل از چهار طرف با خط مستقيم كه مجموعاً ١٦٠ منزل شود و منازل لابه‌لاى آن، هر چند نزديك باشد همسايه محسوب نشوند، بلكه منظور اين است كه دايره‌اى به شعاع چهل‌

[١]. مستدرك الوسائل، ج ٨، ص ٤٢٤، ح ١٤.

[٢]. وسائل الشيعة، ج ٨، ص ٤٩١ آداب العشره، باب ٩٠ مراجعه شود.