پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٣٤ - نكته رياضتهاى مشروع و نامشروع

در احاديث مختلفى از اميرمؤمنان على عليه السلام به همين مسأله اشاره شده، از جمله در حديثى در غررالحكم‌ آمده است:

«مَنِ اسْتَدامَ رِياضَةَ نَفْسِهِ انْتَفَعَ؛

كسى كه پيوسته نفس خويش را رياضت دهد (از اشراقات الهيه) بهره‌مند خواهد شد». [١] و در حديث ديگرى در همان كتاب مى‌فرمايد:

«الشريعة رياضة النفس؛

شريعت اسلام رياضت نفس است». [٢]

در حديث ديگرى از رسول خدا صلى الله عليه و آله آمده است كه يكى از وصيّت‌هاى خضر نبى به حضرت موسى عليهما السلام اين بود:

«رَضِّ نَفْسَكَ عَلَى الصَّبْرِ تَخْلُص مِنَ الْإثْمِ؛

نفس خويش را با شكيبايى رياضت ده تا از گناه نجات يابى». [٣]

در حديث ديگرى از همان حضرت آمده است:

«جَوِّعُوا بُطُونَكُمْ وَأظْمَئُوا أكْبادَكُمْ وأعِرُوا أجْسادَكُمْ وَطَهِّرُوا قُلُوبَكُمْ عَساكُمْ أَنْ تُجاوِزُوا الْمَلَأَ الأَعْلى‌؛

شكم‌هاى خود را گرسنگى دهيد و جگرهاى خود را تشنگى و بدن‌ها را (از لباس‌هاى پر زرق و برق) برهنه كنيد و دل‌هايتان را پاك سازيد تا از فرشتگان فراتر رويد». [٤]

ولى گاه گروهى به عنوان رياضت نفس، راه افراط و خطا را پيموده، مرتكب رياضت‌هاى بسيار شاق و گاه خطرناك و نامشروع شده‌اند كه نمونه‌هاى آن در احياء العلوم‌ غزالى و ساير كتب صوفيه فراوان ديده مى‌شود.

از جمله نقل است كه «شبلى» سردابه‌اى داشت كه در آنجا مى‌رفت و يك بغل چوب با خود مى‌برد و هرگاه غفلتى به دل او در مى‌آمد، خويشتن را بدان چوب‌ها مى‌زد و گاه بود كه همه چوب‌ها مى‌شكست. او دست و پاى خود را بر ديوار مى‌كوبيد. [٥]

[١]. غررالحكم، ح ٤٨٠٩.

[٢]. همان مدرك، ح ٤٧٩١.

[٣]. كنزالعمّال، ح ٤٤١٧٦.

[٤]. ميزان‌الحكمة، ح ٧٥٤١.

[٥]. تذكرة الاولياء، ج ١، ص ٢٣٥.