ابتدايى آدم را از خاك (بر خلاف فرضيّه تكامل) با آيات قرآن ، منطبق دانسته اند . برخى ديگر نيز آن را با قرآن ، سازگار دانسته اند . [١] پاره اى نيز به طور ضمنى ، نظريّه تكامل را پذيرفته و كوشيده اند آن را فى الجمله ، با قرآن ، تطبيق دهند . [٢] علّامه طباطبايى مى گويد : ممكن است برخى براى اثبات فرضيّه تكامل ، به آيه «إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى ءَادَمَ وَنُوحًا وَءَالَ إِبْرَاهِيمَ وَءَالَ عِمْرَانَ عَلَى الْعَالَمِينَ» [٣] استدلال كنند ، بدين سان كه «اصطفى» به معناى برگزيدنِ نخبه هر چيزى است و برگزيدن آدم ، در صورتى است كه در زمان وى ، افرادى به عقل ، مجهّز نبوده اند و خداوند ، آدم را از ميان آنان برگزيده و به عقل ، مجهّز كرده است . در نتيجه ، آدم با جهش خدايى از يك نوعِ جنبنده ، به نوعى ديگر منتقل شده است . آن گاه ، نسل او فزونى گرفت و نسل انسان ناقص اوّلى ، رو به نقصان نهاد تا منقرض گرديد ؛ امّا با توجّه به كلمه «الْعَالَمِينَ» كه بر سر آن ، «ال» آمده و افاده عموم مى كند ، مقصود ، اين است كه آدم ، نوح ، آل عمران و آل ابراهيم ، بر تمام معاصران خويش و آيندگان ، برترى داشته و از ميان آنان برگزيده شده اند ، با اين تفاوت كه برگزيدگى آدم عليه السلام فقط بر آيندگان است ، و در آيه ، هيچ دليلى بر گزينش آدم از بين انسان هاى اوّلى وجود ندارد . [٤] وى در جاى ديگر مى گويد : آياتى كه پيش از اين ، مورد توجّه قرار داديم ، [٥] مبدأ پيدايش نسل انسان را به يك

[١] آدم و حوا ، بى آزار : ص ٥٩ ؛ خلقت انسان در بيان قرآن ، سحابى : ص ٨٠ ؛ قرآن و مكتب تكامل ، عقّاد : ١٥ ـ ١٩ . [٢] تكامل در قرآن ، مشكينى : ص ٢٩ ؛ پرتوى از قرآن ، طالقانى : ج ٣ ص ١١٢ ؛ أصل الخلق ، سَبيط : ص ٣٨ . [٣] آل عمران : آيه ٣٣ . [٤] الميزان فى تفسير القرآن : ج ١٦ ص ٢٥٩ . [٥] منظور ، آيات ٧ تا ٩ از سوره سجده است .