دانشنامه قرآن و حديث - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ١٢٨
بديهى است كه شناخت خداوند متعال ، در گام نخست ، تنها از راه به كارگيرى انديشه و عقل ، ميسّر است . اين حكمت ، در حديث قدسى معروف نيز بدين صورت آمده است : كُنتُ كَنزا مَخفِيّا ، فَأَحبَبتُ أن اُعرَفَ ، فَخَلَقتُ الخَلقَ لِكَى اُعرَفَ . [١] من ، گنج پنهان بودم و دوست داشتم كه شناخته شوم. پس بندگان را آفريدم تا شناخته شوم . گفتنى است كه اين حديث ، در منابع حديثى نيامده و همان طور كه برخى گفته اند ، سند صحيحى ندارد و به همين جهت ، ابن تيميّه آن را از مجعولات مى داند ؛ [٢] ليكن بسيارى از منابع عرفانى و اخلاقى متأخّر ، آن را نقل كرده اند [٣] و مضمون آن ، هماهنگ با قرآن و برخى احاديثى است كه گذشت .
٢ . آزمايش انسان
حكمت ديگر خلقت انسان ، ابتلا و آزمايش است : «الَّذِى خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَيَاةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلاً . [٤] اوست كه مرگ و زندگى را آفريد تا شما را بيازمايد كه كدامتان بهترين كردار را داريد» .
[١] ر . ك : ص ١٠٦ ح ٨٦ . [٢] تذكرة الموضوعات : ص ١١ . [٣] ر.ك : اخلاق ناصرى : ص ٣٤ ، كامل بهايى : ج ١ ص ٥ و ٣٤ ، نفائس الفنون : ص ١٧١ ، مشارق أنوار اليقين : ص ٢٧ ، جامع الأسرار : ص ١٠٢ ، ١٤٤ ، ١٥٩ ، ١٦٢ ، ١٦٤ و ٦٠١ ، نصّ النصوص : ص ٩١ ، ٩٣ ، ٢٦٦ ، ٣٠٣ ، ٣١٥ ، ٣٨٢ ، ٤٠٨ ، ٤١٥ ، ٤١٨ ، ٤٣٨ ، ٤٤٥ و ٤٥١ ، ظن ، ص ٢٦٣ ، نقد النقود : ص ٦٣٩ ، ٦٦٢ ، ٦٦٥ و ٦٨٢ ، الاثنتا عشرة مسألة : ص ١٥٩ و ١٦٢ ، إحقاق الحقّ : ج ١ ص ٤٣١ ، مجالس المؤمنين : ج ٢ ص ١٥٩ ، شرح اُصول الكافى ، ملّا صالح مازندرانى : ص ٢٤٩ ، ٢٧٨ و ٣٦٥ ، مفاتيح الغيب : ص ٢٩٣ ، روضة المتّقين : ج ٢ ص ٧١٠ و ج ٨ ص ١٦٢ ، زاد المسالك : ص ١٩ ، كلمات مكنونه : ص ٣٣ ، تعليقات على أثولوجيا : ص ٩٦ ، بحار الأنوار : ج ٨٧ ص ١٩٩ و ٣٤٤ . [٤] نقد الرجال ، ج ٣ ، ص ١٩٨ و١٩٩ ، الرقم ٤ .