٣ . در مِنا ، [١] ٤ . در مسجد الحرام ، [٢] ٥ . در غدير خُم ، در بازگشت از حَجّة الوداع ، [٣] ٦ . در مدينه ، در آخرين سخنرانى ، [٤] ٧ . در منزل ، در بستر بيمارى اى كه به رحلت ايشان انجاميد . [٥] ابن حجر هيثمى ، در باره طُرُق حديث ثقلين و اهمّيت تكرار آن مى گويد : بدان كه حديثِ «تمسّك به ثقلين» ، طُرُق بسيارى دارد و از بيست و چند صحابى، نقل شده است . طرق فراوانى هم در صفحات گذشته ذكر شد ... . در برخى از اين طرق ، آمده است كه پيامبر صلى الله عليه و آله آن را در سرزمين عرفات در حجّة الوداع گفت . در برخى ديگر آمده است كه پيامبر صلى الله عليه و آله آن را در مدينه به هنگام بيمارى اش ، وقتى كه اتاقش آكنده از اصحاب بود ، فرمود . در پاره اى از آنها آمده كه آن را در غدير خُم گفته است . در برخى ديگر گفته شده كه پيامبر صلى الله عليه و آله هنگام بازگشت از طائف ، به سخنرانى ايستاد و در آن جا فرمود . البتّه ميان اينها منافاتى وجود ندارد ؛ چرا كه ممكن است پيامبر صلى الله عليه و آله به خاطر توجّه ويژه اش به كتاب خدا و عترت پاك ، آن را در جاهاى ياد شده و جاهاى ديگر ، بارها گفته باشد . [٦]

[١] ر . ك : الإقبال : ج ٢ ص ٢٤٢، بصائر الدرجات : ص ٤١٣ ح ٣ . [٢] ر . ك : تاريخ اليعقوبى : ج ٢ ص ١١١ . [٣] ر . ك : السنن الكبرى ، نسايى : ج ٥ ص ١٣٠ ح ٨٤٦٤ ، المستدرك على الصحيحين : ج٣ ص١١٨ ح٤٥٧٦، السنن الكبرى : ج٢ ص ٢١٢ ح ٢٨٥٧، خصائص أمير المؤمنين ، نسايى : ص ١١٢ ح ٧٨ و السيرة النبويّة ، ابن كثير : ج ٤ ص ٤١٦ . [٤] ر . ك : الكافى : ج ٢ ص ٤١٥ ح ١ ، تفسير العيّاشى : ج ١ ص ٥ ح ٩ و بحار الأنوار : ج ٩٢ ص ٢٧ ح ٢٩ . [٥] ر . ك : دعائم الإسلام : ج ١ ص ٢٨، مسند زيد : ص ٤٠٤ . [٦] الصواعق المحرقة : ص ١٥٠ .