بنى اميّه هستند ؛ زيرا اصحاب پيامبر صلى الله عليه و آله مربوط به زمان پيامبرند و مشمول عنوان خلفاى دوازده گانه نيستند . بنا بر اين خلفاى اربعه ، معاويه و مروان بن حكم ، از اين گروه خارج مى شوند و دوازده نفر باقى خواهند ماند . [١] براى روشن شدن سخن اين دو نفر ، اين نكته را بايد ذكر كنيم كه حاكمان اموى پانزده نفر بوده اند كه دوران حكومت آنان سيزده سال پس از رحلت پيامبر صلى الله عليه و آله آغاز شده است (چون عثمان در اواخر سال ٢٣ هجرى به خلافت رسيد) . اين دو نفر براى رفع مشكل تعداد افراد بنى اميّه و زمان حكومت آنان ، اصحاب پيامبر صلى الله عليه و آله را به پيامبر خدا ملحق نموده ، شايسته عنوان «خلافة النبىّ» ندانسته اند . در نتيجه ، دوران خلفاى اربعه ، معاويه و مروان بن حكم ، از اين حكم خارج شده و دوازده نفر ذيل آن باقى مانده اند . گفتنى است كه ابن جوزى در ابتداى سخن خويش گفته است كه دستيابى به مدلول اصلى سخن پيامبر صلى الله عليه و آله و فهم آن ، ممكن نيست . [٢]

نقد نظريه چهارم

اشكال هاى اين نظريه، عبارت اند از: ١ . خلفاى چهارگانه ، از عنوان دوازده خليفه خارج شده اند و هيچ استدلالى بر آن ارائه نشده است . ٢ . در متون اهل سنّت ، دوران خلافت پيامبر صلى الله عليه و آله تا سى سال پس از ايشان دانسته شده است . پيامبر صلى الله عليه و آله فرموده است : الخِلافَةُ فى اُمَّتى ثَلاثونَ سَنَةً ثُمَّ مُلكٌ بَعدَ ذلِكَ . [٣]

[١] اختيار معرفة الرجال ، ص ٥٩٨ ، الرقم ١١١٩ . [٢] ر . ك : فتح البارى : ج ١٣ ص ٢١٢ . [٣] سنن الترمذى : ج ٤ ص ٥٠٣ ح ٢٢٢٦ ، سنن أبى داوود : ج ٤ ص ٢١١ ح ٤٦٤٦ ـ ٤٦٤٧ ، مسند ابن حنبل : ج ٨ ص ٢١٣ ح ٢١٩٧٨ ، السنن الكبرى، نسائى : ج ٥ ص ٤٧ ح ٨١٥٥ ، صحيح ابن حبّان : ج ٩ ص ٣٥ ح ٦٦٥٧ ، سلسلة الأحاديث الصحيحة : ج ١ ص ٧٤٢ ح ٤٥٩ .