د ـ مبادى اخلاقى ، مانند : بُخل ، بداخلاقى ، بدگمانى ، خودبينى ، غرور ، حسد و نفاق . [١] ه ـ مبادى عملى ، مانند : مشروبخوارى ، قماربازى ، خبرچينى ، زراندوزى [٢] و ... . امّا در يك ريشه يابى دقيق و عميق ، به اين نتيجه مى رسيم كه ريشه اصلى بيمارى بغض و دشمنى ، خودبينى و خودخواهى است . بى ترديد ، همه آنچه به عنوان عوامل و مبادى بغض بدان ها اشاره شد و همه جنگ ها ، خونريزى ها و مفاسد فرهنگى و اجتماعى ناشى از آنها ، بلكه همه رذائل اخلاقى و عملى ، ريشه در خودخواهى دارند . امام خمينى قدس سره در اين باره ، خطاب به فرزندش ، خودخواهى را اصلِ اصول فتنه مى نامد : فرزندم! از خودخواهى و خودبينى به در آى ، كه اين ، ارث شيطان است كه به واسطه خودبينى و خودخواهى ، از امر خداى تعالى به خضوع براى ولى و صفىّ او ـ جلّ و علا ـ سر باز زد ، و بدان كه تمام گرفتارى هاى بنى آدم ، از اين ارث شيطانى است كه اصلِ اُصولِ فتنه است . [٣]

درمان بيمارى بُغض

با عنايت به آنچه در ريشه يابى اين بيمارى گذشت ، مشخّص مى گردد كه درمانِ اساسىِ آن ، جهاد اكبر و مبارزه با خودبينى و خودخواهى است و از اين رو ، آنچه

[١] ر . ك : همين دانش نامه : ج ١٤ ص ١٧ (بخل) و ص ٢١ (بداخلاقى) و (بدگمانى) و (خودشيفتگى) و ص ٢٣ (تكبر) و (حسادت) و ص ٢٩ (اين خصلت ها). [٢] ر . ك : همين دانش نامه : ج ١٤ ص ١٣ (دنيادوستى) و ص ٢٣ (سخن چينى) و ص ٢٥ (ستيزه جويى) و (بسيار سرزنش كردن و گِله گزارى) و ص ٢٩ (اين خصلت ها) . [٣] صحيفه نور : ج ٢٢ ص ٣٧١ و ٣٧٢ .