در فصل سوم ، عوامل مختلفى به عنوان عوامل مؤثّر در پديد آمدن خصلت بُغض و دشمنى و كينه توزى ، مطرح شده اند . اين عوامل را به چند دسته مى توان تقسيم كرد :

١ . عوامل بيرونى

دسته اوّل ، عبارت است از عواملى كه خارج از وجود انسان ، موجب پديد آمدن بيمارى بغض مى گردند ؛ مانند شياطينِ جنّ و انس[٢] كه با تحريك كردن انسان نسبت به كارهايى كه موجب كينه و عداوت مى شود ، مردم را به دشمنى وادار مى نمايند .

٢ . عوامل درونى

اين عوامل نيز به شرح زير ، قابل دسته بندى هستند : الف ـ مبادى روانى ، مانند : عدم هماهنگى روحى .[٣] ب ـ مبادى معرفتى ، مانند : نادانى و سفاهت . [٤] ج ـ مبادى اعتقادى ، مانند : كفر . [٥]

[١] ر.ك : ص ٥١٩ (فصل دوم : برحذر داشتن از دشمنى با اينان) . [٢] ر . ك : همين دانش نامه : ج ١٤ ص ٩ (خاستگاه هاى كينه / شيطان) . [٣] ر . ك : همين دانش نامه : ج ١٤ ص ٢٧ (ناسازگارى ميان ارواح) . [٤] ر . ك : همين دانش نامه : ج ١٤ ص ١١ (نادانى) و ص ٢٧ (سبك سرى) . [٥] ر . ك : همين دانش نامه : ج ١٤ ص ١٣ (كفر) .