٥٥٣٩.التوحيد ـ به نقل از سليمان بن مهران ـ: از امام صادق عليه السلام درباره اين سخن خداى بزرگ «و روز رستاخيز، زمين، يكسره در قبضه [قدرت ]اوست» پرسيدم. امام عليه السلام پاسخ داد: «يعنى خداوند، مالك و فرمان رواى زمين بوده است و كسى مالكيت و فرمان روايى ندارد، و قبض خداى والا و بلند مرتبه، در جاى ديگر به معناى تنگ گرفتن است و بسط خدا، بخشش و گشايش است، همان طور كه خداى بزرگ فرمود: «و خداوند ، تنگ مى گيرد و بخشش و گشايش مى كند و به سوى او باز گردانده مى شويد» . يعنى، خدا مى بخشد و مى گشايد و باز مى دارد و تنگ مى كند، و قبض خداوند عز و جل از جهت ديگر گرفتن است و مقصود از گرفتن، پذيرفتن خداست، همان طور كه خداوند فرمود: «و صدقه ها را مى پذيرد» ، يعنى از اهل صدقه دادن مى پذيرد و به خاطر آن، پاداش مى دهد. گفتم: معناى اين سخن خداى بزرگ كه: «و آسمان ها به دست راستِ (يمينِ) او پيچيده مى شوند» ، چيست؟ فرمود: «مقصود از يمين، دست است و مقصود از دست، توانايى و نيروست. خداى بزرگ مى فرمايد: «آسمان ها پيچيده مى شوند» با توانايى و نيروى خداوند. «پاك است او و برتر است از آنچه با او شريك مى گيرند» .

٥٥٤٠.كفاية الأثر ـ به نقل از يونس بن ظبيان ـ: خدمت امام صادق عليه السلام رسيدم و گفتم: اى فرزند پيامبر خدا! بر مالك [بن انس ]و يارانش وارد شدم و از برخى از آنها شنيدم كه مى گفتند: خداوند، صورتى همچون صورت ها دارد، و برخى از آنها مى گفتند: خداوند، دو دست دارد و به اين سخن خداى متعال استدلال مى كردند كه: «[اى ابليس! تو را چه بازداشت از سجده كردن در برابر آنچه ]با دو دستم [آفريدم؟]. آيا خود را بزرگ ديدى [يا از برترى جويان بودى]؟» ، و برخى از آنها مى گفتند: خداوند، همچون جوانى سى ساله است. اى فرزند پيامبر خدا! سخن تو در اين باره چيست؟ امام عليه السلام تكيه داده بود [؛ امّا وقتى اين سخنان را شنيد]، راست نشست و گفت: «خدايا! ببخشا، ببخشا!» . پس از اين فرمود: «اى يونس! آن كه گمان كند خدا، صورتى همچون صورت ها دارد، براى خدا شريك قرار داده است و هركه گمان كند خدا اندام هايى همچون اندام هاى آفريدگان دارد، منكر خداست. پس گواهى او را نپذيريد و از كُشتار او نخوريد. [١] خدا ، برتر از توصيف تشبيه كنندگان با صفت آفريدگان است. وجه خدا، پيامبران او هستند [٢] و در سخن او كه «... با دو دستم آفريدم. آيا خود را بزرگ ديدى؟ ...» ، مقصود از دست، توانايى است، همچون اين سخن خدا: «و شما را به يارى خود، توانا گردانيد» . پس هركس گمان كند كه خدا در چيزى است يا بر روى چيزى است يا از چيزى به چيز ديگر دگرگون مى شود، يا چيزى از او تهى است يا چيزى او را سرگرم مى كند، او را با ويژگىِ آفريدگان وصف كرده است، در حالى كه خدا، آفريدگار همه چيز است و با مقايسه سنجيده نمى گردد و به مردم، تشبيه نمى شود . مكانى از او تهى نيست و مكانى او را مشغول و گرفتار نمى كند . در عين حال كه دور است، نزديك است و در عين حال كه نزديك است، دور است. اين است خدا، پروردگار ما كه خدايى جز او نيست. پس هر كه خدا را با اين صفت اراده كند و دوست بدارد، از يگانه پرستان است و هركه با غير اين صفت، خدا را دوست بدارد، خدا از او بيزار است و ما نيز از او بيزاريم.

[١] چراكه يكى از شرايط ذبح كننده، مسلمان بودن است و كسى كه خدا را همچون انسان بداند ، مسلمان نيست .[٢] چون وسيله توجّه به خدا هستند .