يكى از پايه هاى تكامل روحى اين است كه هر فردى، وضع روحى خود را از نظر عيوب و نقايص اخلاقى، مورد بررسى قرار دهد و چهره باطنى خود را از نزديك، در آيينه «خودشناسى» مشاهده كند، تا ريشه رذايلى را كه در روح و روان او پديد آمده است، قطع نمايد.

مسأله «خودشناسى» از نظر دانشمندان به قدرى اهميت دارد كه مى گويند: كسى كه مى خواهد زنجيرهاى ناپاكى ها را از هم بگسلد و از آثار منفى عيوب روانى نجات يابد، نه تنها در فصول خاصى از عمر بايد به اين موضوع بينديشد، بلكه همه روزه به هنگامى كه غوغاى زندگى به سكوت و خاموشى مى گرايد، نتيجه و علل اعمال روز گذشته خود را روى كاغذ بياورد و با بى طرفى كامل آنها را مورد بررسى قرار دهد و آنچه را ناشايست يافت، تصميم بر ترك آنها بگيرد.

اميرمؤمنان(عليه السلام) مى فرمايد:

«عَلَى العاقِلِ أنْ يُحْصى مِنْ نَفْسِهِ مَساويها فِى الدّين والرأى و