نظام اخلاقى اسلام - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٩٨

اصول اخلاقى مى پردازد كه در واقع از لوازم و آثار برادرى اسلامى است.

برادرى مسلمانان، برادرى ظاهرى و زبانى نيست، بلكه يك رابطه حقيقى است و لوازم و آثارى دارد كه بايد مسلمانان آنها را در حق يكديگر رعايت نمايند.

در اين آيه، به سه اصل اخلاقى كه فرد با ايمان بايد آنها را رعايت كند، تصريح شده است:

١. احترام به شخصيت مسلمان;

٢. عيب جويى ممنوع است;

٣. خواندن فرد با ايمان با القاب و اسامى بد، حرام است.

وما هر يك از اين سه اصل را به طور جداگانه مورد بحث قرار مى دهيم:

نخستين اصلى كه بايد دو مسلمان درباره يكديگر اجرا كنند، «احترام به شخصيت فرد فرد مسلمانان است» و طبق اين اصل، نبايد يكديگر را مسخره نمايند و عواطف يكديگر را از اين طريق جريحه دار سازند. آرى، مقام و منزلت شخصيت افراد در نظرها متفاوت است; شخص ظاهربين، احترام و شخصيت افراد را در اندام موزون و چهره زيبا و ثروت كلان و لباس نو و خانه مدرن و مقامات چشمگير مادى مى داند و طبقاتى كه داراى مزاياى ياد شده باشند، همواره مورد احترام او بوده و هرگز جرأت نمى كند سخنى درباره آنان بگويد كه مخالف شخصيت موهوم چنين كسانى باشد.

ولى كسانى كه از مزاياى ياد شده بهره اى نداشته باشند، غالباً مورد مسخره آنان قرار مى گيرند. طرز تفكر و نحوه داورى يك مسلمان، درست نقطه مقابل فكر يك فرد ظاهر بين و مادى است. در مكتب اسلام، اين مظاهر مادى، ميزان و ملاك برترى شخصيت افراد نيست، بلكه شخصيت انسانى افراد، در گرو ملكات انسانى و سجاياى اخلاقى است; مردان با شخصيتى كه سزاوار احترامند، كسانى هستند