قرآن و اسرا آفرينش(تفسير سوره رعد) - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٢١٧ - نشانه هاى صاحبان خرد (٣)

دست زده و به اين ارزش اخلاقى، كه پايه نيل به همه مقاصد عالى انسانى و اخلاقى و اجتماعى به شمار مى رود، ناجوانمردانه تاخته اند و دانسته و يا ندانسته، صبر را به معناى تحمل ستم و سكوت در برابر تعدى ها تفسير كرده، آن گاه نتيجه گرفته اند كه اين ارزش اخلاقى، يكى از تاكتيك هاى جهان سرمايه دارى است كه از اين راه همواره روح انقلاب و دادخواهى را در طبقه كارگر و كشاورز خاموش و آرام مى سازند. اين تفسير و اين نتيجه گيرى، مصداق روشنى براى اين سخن معروف است كه«خود مى كشى و خود تعزيه مى خوانى».

هرگز صبر و بردبارى به معناى سكوت در برابر ستمگر و تحمل تجاوز متجاوز نيست تا اين شيوه اخلاقى ساخته و پرداخته افكار سرمايه دارى، آن هم به منظور خاموش كردن نهضت ها و جنبش هاى كارگرى و كشاورزى باشد، بلكه هدف از آن، استقامت و بردبارى و خويشتن دارى براى رسيدن به هدف عالى است; زيرا هر نوع مقصدى، چه مادى و چه معنوى، در گرو مشكلات پيچيده زيادى است، كه بايد همه آنها را با نيروى بردبارى و استقامت از هم گشود و بدون صبر و تحمل رنج در راه مقصد، نيل به آن ممكن نيست.

اختراعات شگفت انگيز دانشمندان، كه چهره زندگى را به كلى دگرگون ساخته است، پيروزى رهبران عالى قدر آسمانى در طريق اصلاح بشر، رمز موفقيت مردان بزرگ در راه انديشه و آرمان ها، همگى معلول و اثر مستقيم حلم و بردبارى و تحمل رنج براى مقاصد عالى بوده است.

براى همين قدرت شگرف صبر و استقامت است كه قرآن مجيد، بيست سرباز با استقامت را با دويست سرباز معمولى برابر شمرده و مى فرمايد:

(...إِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ عِشْرُونَ صَابِرُونَ يَغْلِبُوا مِائَتَيْنِ).[١]