قرآن و اسرا آفرينش(تفسير سوره رعد) - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ١٣٦ - خداوند بخشاينده و كيفر ده
«اگر عفو و گذشت خدا نبود زندگى براى كسى گوارا نبود و اگر وعده كيفر و عذاب خداوند نبود همه مردم به مغفرت و آمرزش او مغرور مى شدند».[١]
در جمله (وَإِنَّ رَبَّكَ لَذُو مَغْفِرَة...) نكته ديگرى نيز وجود دارد و آن بيان تعجب از شتابزدگى آنان در برابر عذاب الهى است در صورتى كه رحمت و عفو خدا آن چنان وسيع است كه افراد گناه كار را نيز در حال طغيان و معصيت شامل مى شود با اين وصف چگونه آنان رحمت او را فراموش كرده و خواستار عذاب مى شوند! و در دعاها مى خوانيم:
«يا من سبقت رحمته غضبه;
اى خدايى كه رحمت تو بر خشمت پيشى گرفته است و اميد به آمرزش تو بيش از غضب و خشم توست!».
البته سوء تفاهم نشود، منظور اين نيست كه خداوند «براى آزادى بدون قيد و شرط» را به همه گنه كاران غير مشرك داده است، بلكه منظور اين است كه گناه مشرك و كسانى كه با اين حال از جهان مى روند، به هيچ وجه قابل بخشش نيست، امّا گناهان ديگر قابل بخشش است. البته اين قابليت بخشش، بدون قيد و شرط نيست; بلكه بخشش الهى در مورد گناهان نيز، قيد و شروطى دارد و شايستگى افراد براى پذيرش آمرزش خداوند از نخستين شرط هاست; يعنى بايد كارى كرده باشند كه مشمول رحمت پروردگار و لايق بخشودگى شوند.
خلاصه، آيه مورد بحث بيش از امكان آمرزش، مطلب ديگرى را نمى رساند و
[١] در برخى از آيات مضمون اين حديث به صورت واضحى بيان شده است; مانند: (وَلَوْ يُؤاخِذُ اللّهُ النّاسَ بِظُلْمِهِمْ مَا تَرَكَ عَلَيْها مِنْ دَابَّة...); «هرگاه خداوند مردم را به كيفر اعمالشان مجازات مى كرد جنبنده اى روى زمين نمى ماند» ـ نحل(١٦) آيه ٦١.