قرآن و اسرا آفرينش(تفسير سوره رعد) - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ١٣٥ - خداوند بخشاينده و كيفر ده

عقل نيز مؤيد اين مطلب است; زيرا عفو و بخشش حق ويژه خداست در اين صورت هيچ مانعى ندارد كه صاحب حق در موارد مخصوصى براى يك سلسله مصالح از تقصير گناه كاران بگذرد و در آيه ديگر به اين حق اشاره كرده و مى فرمايد:

(إِنْ تُعَذِّبْهُمْ فَإِنَّهُمْ عِبادُكَ وَإِنْ تَغْفِرْ لَهُمْ فَإِنَّكَ أَنْتَ الْعَزيزُ الْحَكيمُ).

«اگر بزهكاران را كيفر دهى آنان بندگان تو هستند و اگر بيامرزى تو عزيز و حكيم هستى».

گذشته از اين كه لفظ «على ظلمهم» حاكى از آن است كه آيه، به آن دسته از گناه كاران ناظر است كه از در توبه وارد نشده اند. آيه مورد بحث در بيان مورد عفو، لفظ «الناس» يعنى مردم را به كار برده نه الفاظى مانند «مؤمنان» يا «تائبان».[١] و اين خود مبين اين است كه مورد مغفرت، افراد گناه كارى اند كه از طريق توبه گناه و ستم هاى خود را شستشو نداده اند. نكته قابل توجه اين است كه، در آيه به جاى لفظ «غافر»(بخشاينده) لفظ «ذو مغفرة» (صاحب آمرزش) را به كار برده است و علت اين تعبير اين است كه هدف آيه آن نيست كه برساند همين الآن ستمگران در حال ستم، مورد عفو و آمرزش هستند تا مايه جسارت آنان براى ادامه گناه گردد، بلكه هدف، بيان قابليت آنان براى عفو است و اين كه عفو الهى آن چنان وسيع و گسترده است كه حتى ظالم و ستمگر را در حال ظلم و ستم نيز شامل مى گردد.

سيوطى در كتاب الدر المنثور در تفسير اين آيه از پيامبر نقل كرده است كه آن حضرت فرمود:

«لولا عفو اللّه وتجاوزه ما هنأ لأحد العيش ولولا وعيده وعقابه لا تكل كلّ أحد;