درس پنجم: جهان‌بينى مادّى‌ اصول جهان‌بينى مادى‌ در جهان‌بينى مادى، مجموعه طبيعت و جهان محسوس با تمام قوانين و سننى كه بر آن حكومت مى‌كند، آميزه‌اى از قديم و حادث است. ماديون ماده را قديم و ازلى مى‌شمارند، ولى قوانين حاكم بر آن را حادث مى‌دانند كه در اثر حركت‌هاى پيوسته ماده، به‌صورت تصادفى به‌وجود آمده است.
هر وقت از آنان سؤال شود سرچشمه ماده كجاست، مى‌گويند: وجود آن ازلى است و مسبوق به عدم نبوده كه فاعلى لازم داشته باشد. اما در عين حال، همه آنان بر حدوث قوانين و سنن حاكم بر آن اتفاق نظر دارند، ولى آن‌را نتيجه طرح و تدبير فاعل عاقل نمى‌دانند و غالباً آن را از طريق تصادف توجيه مى‌كنند.
مادّيون قرن هجدهم و نوزدهم جهان را براين اساس تفسير مى‌كردند، لكن در اواخر قرن نوزدهم، اصولى كه فقط جنبه سياسى داشت، نه فلسفى بر اين تفسير افزوده و در هر حال، همگى، بر اين دو اصل اتفاق نظر دارند:
الف- قديم بودن ماده؛ ب- حادث بودن نظام حاكم كه مولود تصادف است.
اخيراً، ماديون به‌جاى اصل دوم، انديشه «خصيصه ماده» را مطرح‌مى‌كنند ومى‌گويند:
نظامِ معلول خاصيت ماده در حال حركت است.
بايد توجه كرد كه مكتب مادى، فاقد نظام فكرى و فلسفى جامعى است كه بتواند وجود ماده و نظامهاى حادث را براساس آن تفسير كند. غالباً آنچه از ماديون پيش از