مبانى انديشه اسلامى(1) - ابراهیم زاده، عبدالله؛ سبحانی، سعید - الصفحة ٢٠٥
روايات در اين زمينه زياد است، از جمله آن، امام جعفر صادق (ع) فرمود:
مَنْ انْكَرَ ثَلاثَةَ اشْياءَ فَلَيْسَ مِنْ شيعَتِنا: الْمِعْراجُ، وَالْمَسْأَلَةُ فِىالْقَبْرِ، وَالشَّفاعَةُ. «١» هر كس سه چيز را انكار كند از شيعيان ما نيست: معراج، سؤال در قبر و شفاعت.
امّا درباره اين كه از چه كسانى در عالم برزخ سؤال و پرسش مىشود؟ امام محمد باقر (ع) فرمود:
لا يُسْئَلُ فِى الْقَبْرِ الَّا مَنْ مَحَضَ الْايمانَ مَحْضاً، اوْ مَحَضَ الْكُفْرَ مَحْضاً، فَقُلْتُ لَهُ: فَسائِرُ النَّاسِ؟ فَقالَ: يُلْهى عَنْهُمْ. «٢» در قبر سؤال نمىشود مگر كسى كه ايمان (خود) را خالص و كامل كرده، و يا كفر (خود) را خالص و كامل كرده باشد؛ (راوى گويد:) از امام پرسيدم: پس ساير مردم چى؟ فرمود: به حال خود رها مىشوند.
بنا بر گفته علامه مجلسى در رابطه با اين حديث، از مستضعفين متوسط ميان ايمان و كفر خالص سؤال نمىشود. «٣» اما شهيد، سؤال قبر ندارد، زيرا به فرموده پيامبر اكرم (ص) برق شمشيرها بر بالاى سرش براى امتحان او كافى است. «٤» راجع به اين كه از چه چيزهايى در قبر سؤال مىشود؟ آنچه از اخبار صحيح و مستفيض بدست مىآيد اين است كه از اصول اعتقادات سؤال و پرسش مىشود. «٥» و از برخى روايات نيز برمىآيد كه از بعضى اعمال مهم فروع دينى هم سؤال مىشود. چنانچه امام جعفرصادق (ع) مىفرمايد: