مبانى انديشه اسلامى(1) - ابراهیم زاده، عبدالله؛ سبحانی، سعید - الصفحة ١٧٧
در آنجا پاداش و كيفر اعمال در برابر او قرار مىگيرد، در اين موقع متوجه مسؤليتهاى خود مىشوند، و براى اين كه از كيفر زشتيهاى اعمال خويش در امان بمانند مرتكب زشتى نشده، و از خداوند حكيم هم تقاضاى نجات از عذاب جهنم را مىكنند. «١» ٣- جاويدان طلبى انسان حسّ بقا و ميل به ماندن، يك درخواست فطرى در انسان است. همه انسانها زندگى را دوست دارند، و مىخواهند باشند، و زندگى آنان با مرگ پايان نپذيرد و دستخوش نيست و نابودى نشود. از اين رو انسانها از يكسو بنابر اقتضاى طبع انسانى از مرگ فرار مىكنند؛ و از سوى ديگر براى ماندن و جاويدانه شدن دست به يكسرى كارها و اقداماتى مىزنند.
به عنوان مثال مىكوشند خانه هاى محكم و بناهاى استوار و ماندنى بسازند، و در صورت امكان مال و ثروت فراوانى اندوخته كنند؛ و از آفات و بيماريهاى جسمى بدور باشند، و نظاير آن. همه اين كارها مىرساند كه جاويدان طلبى و حسّ بقا، جزو خواستههاى درونى انسان بشمار مىرود، و از فطرت اصيل او سرچشمه مىگيرد.
بررسيهاى تاريخى و كاوشهاى باستان شناسى نيز نشان مىدهد كه اقوام و ملل باستانى، حتى انسانهاى بدوى در مصر قديم و مكزيك، آب و غذا و وسايل دفاعى لازم را در قبر همراه مردگان قرار مىدادند تا در آنجا مورد استفاده آنان واقع شود! «٢» روشن است كه نه ادامه زندگى در اين دنيا و جاويدان ماندن در آن ميسر است، و هيچ انسان عاقلى مبانى انديشه اسلامى(١) ١٨٤ مرگ در روايات ص : ١٨٣ هم چنين پندارى نخواهد داشت، چون همگان يقين دارند كه گريزى از مرگ نيست، و نه اين كه كارهاى انسانهاى نخستين و ملل باستانى معقول و مقبول مىباشد، بلكه همه اينها پاسخ درست يا نادرست به فطرت جاويدان طلبى و حس ماندگار شدنى مىباشد.