مبانى انديشه اسلامى(1) - ابراهیم زاده، عبدالله؛ سبحانی، سعید - الصفحة ٦٥
درس نهم: اقسام توحيد دانشمندان مسلمان در بحث هاى خويش درباره توحيد، دستهبندى زير رامورد توجه قرار دادهاند: ١- توحيد در ذات؛ ٢- توحيد در صفات؛ ٣- توحيد در افعال؛ ٤- توحيد در عبادت. در اين درس به شرح هر يك از اين اقسام مىپردازيم:
توحيد در ذات خداوند، وجودى يكتاست كه همتا و همانند ندارد و به عبارت روشنتر، پس از اثبات وجود خداوند و صفات كمالى او، مانند قدرت، علم، حيات و ... ديگر نمىتوان براى ذات پاكش، دوگانگى قائل شد. محال است دو خداوند همانند موجود باشند كه داراى صفاتى چون نامحدود بودن، قادر بودن، عالم بودن و ... باشند؛ زيرا معناى دوگانگى، محدوديت است؛ يعنى هر يك از آنها داراى چيزهايى خواهد بود كه ديگرى ندارد. لازمه اين نيز نداشتن برخى كمالات و همچنين محدود شدن است و اين با ذات الهى سازگار نيست.
در قرآن آمده است:
لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَىْءٌ «١» چيزى مانند او نيست.
وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُواً احَدٌ» براى خدا هيچ مانندى نيست.