مبانى انديشه اسلامى(1) - ابراهیم زاده، عبدالله؛ سبحانی، سعید - الصفحة ١٢٦
٢- عصمت از ديگر ويژگيهاى انبيا عصمت است. اين امتياز حدّ اعلاى قابليت اعتماد را به آنها مىدهد، چون عصمت يعنى بر كنارى از هر گونه گناه عمدى و سهوى و مصونيت از هر نوع اشتباه. آنان با اين كه انسانهاى مختارى هستند و در انتخاب كار خوب يا بد كمال آزادى را دارند، در عين حال آلوده به گناهى نيستند. كسانى هستند كه به اوج بندگى رسيده و خداوند آنان را برگزيده و براى خود خالص كرده و از روز اول خلقت كه شيطان در صدد گمراه كردن فرزندان آدم برآمد، طمعى در گمراه كردن اين افراد نداشت.
قالَ فَبِعِزَّتِكَ لَاغْوِيَنَّهُمْ اجْمَعينَ الَّا عِبادَكَ مِنْهُمُ اْلُمخْلَصينَ «١» شيطان گفت: قسم به عزت تو، هر آينه همگى بندگانت را گمراه مىكنم جز بندگان مخلص تو.
آنان بگونهاى هستند كه خود ابليس هم مىدانست نمىتواند آنها را اغوا كند.
البته به اين نكته مهم توجه شود كه گناه نكردن انبيا به اختيار آنها و به نوع بينش و درجه يقين و ايمان آنها بر مىگردد؛ چون كسىكه گناه مىكند، يا زشتى عمل را به خوبى تشخيص نداده يا مغلوب هواهاى نفسانى شده است. اگر درجه ايمان و بينش كسى به آثار گناه به حدّى برسد كه خود را هنگام گناهكردن در حالت شخصى ببيند كه مىخواهد خود را از كوه پرتاب كند و يا زهر كشندهاى را بنوشد، در اين جا احتمال اختيار گناه به صفر مىرسد؛ يعنى هرگز به طرف گناه نمىرود. چنين حالتى را «عصمت» از گناه مىناميم.
پس عصمت آنان از گناه ناشى از كمال ايمان و شدّت تقواست كه عوامل گناه را در وجود آنان محكوم به شكست كرده است. يعنى با اين كه قدرت واختيار بر گناه را دارند اما به دلايل بالا هرگزتن به گناه نمىدهند.
مصونيت انبيا از اشتباه نيز، به نوع بينش آنان مرتبط است؛ اشتباه از آنجا رخ مىدهد كه انسان به وسيله يك حس درونى يا بيرونى با واقعيات ارتباط پيدا كند و با تهيه يك سلسله صورتهاى ذهنى از آنها و بعد از تجزيه و تحليل عقل بخواهد آن صورتهاى ذهنى را با واقعيتهاى خارجى تطبيق كند. اين جاست ك در تطبيق و ترتيب آنها، خطا و اشتباه