مبانى انديشه اسلامى(1) - ابراهیم زاده، عبدالله؛ سبحانی، سعید - الصفحة ١٠١
خلاصه با قبول چنين نيروى قوى و راهنمائى كنندهاى كه همه انسانها آن را در خود مىيابند، چه ضرورتى براى بعثت انبيا وجود دارد؟
براى روشن شدن پاسخ، نخست بايد ابعاد روحى انسان را بشناسيم.
ابعاد روحى انسان ١- حسّ حقيقت جويى و علم، بطورى كه انسان كاوشگر آفريده شده است.
٢- حسّ زيبايى، كه هر انسانى بر حسب فطرت و وجدان خودش، زيباشناس و زيبايى خواه آفريده شده است.
٣- حسّ پرستش و مذهبى، كه هر انسانى بر حسب فطرت، خداخواه و خدادوست آفريده شده است.
٤- حسّ اخلاقى، كه هر انسانى بر حسب فطرت، نيكوكار آفريده شده و وجدانى دارد كه او را به نيكوكارى دعوت مىكند و از كارهاى زشت باز مىدارد و در صورت انجام كار زشت به سرزنش او مىپردازد. «١» به نظر مىآيد افرادى كه مىخواهند وجدان را به جاى مذهب قرار دهند، منظورشان حس يا وجدان اخلاقى است؛ زيرا ايرادشان تنها بر اين قسم قابل تطبيق است.
وجدان اخلاقى «انسان براى خود، كمال و ايدهآلى تشخيص مىدهد و براى رسيدن به آن محركى درونى دارد كه وجدان ناميده مىشود و داراى آثار زير است و حقيقتش را بايد از آثارش شناخت.» «٢» ١- نظارت وجدان: هر عملى داراى يك خوبى و يك بدى واقعى يا ذاتى است كه عقل آن را تشخيص مىدهد يا به وسيله قراردادهاى اجتماعى مشخص شده است؛ وجدان