دريا در قرآن، حديث و فقه اسلامي - عبداللهی، مهدی - الصفحة ٩٦

صورت چهارم‌ اگر دو كشتى با هم برخورد كنند، ولى كاپيتان يا گردانندگان در اين برخورد نقش نداشته باشند، مثل اين كه بر اثر شدت طوفان اين برخورد انجام گيرد، در اين صورت، هيچ يك ضامن نخواهد بود.
صورت پنجم‌ اگر دو كشتى با هم برخورد كنند، اما اين برخورد در نتيجه سهل‌انگارى يكى از دو طرف باشد، همان كسى كه سهل‌انگارى كرده ضامن است نه طرف ديگر.
صورت ششم‌ اگر دو كشتى با هم برخورد كند، در حالى كه يكى از آن دو ايستاده يا مثل ايستاده باشد، در اين صورت نيز اگر صاحبان آن، سهل‌انگارى نكرده باشند ضامن نخواهند بود. «١» حوادث داخل كشتى‌ اگر در كشتى، بين افراد برخوردى به وجود آيد كه منجر به خسارت جانى يا مالى شود، و اختلاف مابين دو طرف حل نشود در صورت وجود تشكيلات قضايى بايد مسأله را به دستگاه قضايى داخل كشتى ارجاع داد و اگر در داخل كشتى چنين تشكيلاتى وجود ندارد، بايد صبر كنند تا كشتى به ساحل برسد و در محاكام قضايى مشروع مسأله بررسى شود.
اگر از كسى كه صلاحيت براى شهادت دادن در محاكم را دارد، دعوت كنند كه صحنه حادثه را ببيند تا در دادگاه شهادت دهد. احوط وجوب تحمّل شهادت است. البته وجوب آن عينى نيست مگر اين كه غير از او كسى كه آن را تحمّل نمايد نباشد. «٢» اگر از كسى كه صحنه برخورد را ديده، خواسته شود كه در دادگاه شهادت دهد، واجب است كه برود و شهادت دهد. «٣» شهادت دادن نيز واجب كفايى است؛ يعنى؛ اگر ديگرى باشد كه شهادت دهد، بر او معيناً