دريا در قرآن، حديث و فقه اسلامي - عبداللهی، مهدی - الصفحة ٨٩

كند. «١» در وجوب خمس جواهراتى كه به حد نصاب رسيده، فرقى نيست كه از دريا به دست آيد، يا از نهرهاى بزرگ در صورتى كه جواهرات در آنها به وجود آيد. «٢» اگر با غواصى، «عنبر» را از دريا استخراج كند، حكم جواهراتى را دارد كه به وسيله غواصى از دريا بيرون آورده شوند؛ يعنى اگر به حد نصاب برسد بايد خمس آن را بدهد. «٣» در غواصى جواهرات، بعد از كسر كردن مخارج غواصى از جواهرات، خمس به باقيمانده تعلق مى‌گيرد، بلكه اقوى اين است كه بعد از كسر مخارج اگر به حد نصاب برسد خمس آن واجب است. «٤» اگر جواهرات دريا، خود به خود بر روى آب ظاهر شوند و يا در ساحل دريا، يافت شوند، و كسى كه شغل او غواصى و استخراج جواهرات درياست، آن را از آب بگيرد، اين نوع جواهرات داخل در منافع كسب است؛ يعنى بعد از كسر مخارج ساليانه بايد خمس باقيمانده آن را بدهد، و در اين‌گونه جواهرات رسيدن به حدّ نصاب شرط نيست. «٥» اگر جواهرات دريا، خود به خود بر روى آب ظاهر شوند و يا در ساحل دريا يافت شوند، اگر كسى كه آن را پيدا مى‌كند، شغلش غواصى و استخراج جواهرات نيست بلكه اتفاقى به آن برخورد كرده است، اين‌گونه جواهرات داخل در مطلق فايده است، و احتياط مستحب آن است خمس آن داده شود. «٦» اگر جواهراتى در دريا غرق شود، و مالك آن، از آن اعراض كرده باشد و غواصى آنها را بيرون آورد مالك آنها مى‌شود و احتياط واجب آن است كه حكم جواهرات استخراج شده به وسيله غواصى را دارد؛ يعنى اگر به حدّ نصاب برسد پرداخت خمس آن واجب است.»