دريا در قرآن، حديث و فقه اسلامي - عبداللهی، مهدی - الصفحة ٧٦

تشخيص دهد كه چه شهرى از نظر عرض و طول بلاد با كوفه يا نجف مساوى است تا ستاره‌اى كه براى نجف و كوفه مى‌باشد، علامت براى اين شهرها باشد.
بر اين اساس از تعرض به اين طريق براى شناخت قبله خوددارى مى‌كنيم.
راه شناخت قبله در دريا و زيردريايى نيز همين راههاست، بنابراين بايد در دريا و زيردريايى از سه طريق اوّل استفاده شود. همچنين راه شناخت قبله براى غوّاصان نيز همين راههاست.
اگر انسان در دريا يا زيردريايى يا در حال غواصى، از طريق قطب‌نما و قبله‌نما به قبله يقين پيدا كند بايد به همان طرف نماز بخواند.
اگر دو نفر شاهد عادل شهادت دهند كه قبله اين طرف است، در صورتى كه شهادت آنان هستند به امور حسى باشد- نه اين كه حدس بزنند، قبله كدام طرف است- به شهادت آنان قبله ثابت مى‌شود.
اگر نتوانست به قبله يقين پيدا كند، همچنين دو شاهد عادل هم نبودند كه شهادت بدهند، و پس از جديت كامل گمان پيدا كند كه قبله در اين طرف است بايد به اين گمان عمل كند.
در مسافرت به كشورهاى كفر راه شناخت قبله همين سه راه مى‌باشد. ولى هم‌اكنون بهترين راه براى شناخت قبله در كشورهاى كفر، قبله‌نما است، در صورتى كه اطمينان داشته باشيم درست كار مى‌كند.
در مسافرت به كشورهاى اسلامى راه شناخت قبله، علاوه بر آنچه گفته شد از طريق مساجد و قبرستان مسلمانان در صورتى كه ندانيم اشتباه است، مى‌توان قبله را شناخت.
اگر يك نفر از طريق قواعد علمى به قبله شهادت دهد، در صورتى كه محل اطمينان است مى‌توان به قول او عمل كرد. «١» اگر نتواند گمان هم پيدا نكند به طرف قبله و چهار طرف در نظر او مساوى باشند در صورتى كه وقت دارد بايد به چهار طرف نماز بخواند، و اگر وقت تنگ است، به مقدارى كه وقت دارد بايد به اطراف نماز بخواند. «٢»