دريا در قرآن، حديث و فقه اسلامي - عبداللهی، مهدی - الصفحة ٧٤

كسى كه براى تشخيص وقت عذر مخصوص دارد، مثل شخص نابينا و يا زندانى كه نمى‌تواند تشخيص دهد نبايد ترك احتياط كند (پس) بايد نماز را تأخير اندازد تا يقين پيدا كند به دخول وقت. «١» س: با توجه به نظر حضرت عالى در مورد تأخير وقت نماز صبح در شبهاى مهتاب و با توجه به اين‌كه اين مسأله در رساله حضرت عالى ذكر نشده است آيا كسانى كه طبق رساله عمل كرده و اطلاع از نظر آن حضرت نداشته‌اند، نمازهاى صبحى را كه در گذشته انجام داده‌اند بايد قضا كنند؟
ج: قضاء لازم نيست مگر يقين كند كه نماز را در غير وقت خوانده است.» كسى كه در درياست و يا در زير دريايى مشغول كار است، براى احراز وقت نماز بايد از همين راهها استفاده كند. يا خودش به دخول وقت يقين پيدا كند، يا دو مرد عادل شهادت بدهند به دخول وقت، در صورتى كه شهادت آنان حسى باشد.
س: رسانه‌هاى گروهى از روز قبل برنامه اوقات شرعى را اعلام مى‌كنند، آيا مى‌شود به همين اكتفا كرد و بعد از پخش اذان از راديو و تلويزيون يقين به دخول وقت نماز كرد يا خير؟
ج: اگر موجب اطمينان به دخول وقت باشد اعتماد بر آن مانع ندارد. «٣» كسى كه در دريا يا زيردريايى است اگر با پخش صداى اذان از راديو- در صورتى كه افق مركز پخش اذان و افق محل كار او يكى باشد مثل آن كه محل پخش اذان از صداى جمهورى اسلامى مركز بندرعباس باشد و محل استقرار زيردريايى يا كشتى در فاصله چند كيلومترى بندر عباس باشد- اطمينان به دخول وقت پيدا كند مى‌تواند به آن اعتماد كند.
اگر براى شنيدن اذان راديو ندارد، ولى براساس گفته جرائد و امثال آن وقت ا ذان را مى‌داند با داشتن ساعت- در صورتى كه اطمينان به كار ساعت داشته باشد- مى‌تواند از اين طريق دخول وقت را احراز كند.
در عين حال براى كسانى كه نمى‌توانند به دخول وقت يقين عادى پيدا كنند بهترين راه اين است كه چند دقيقه صبر كنند تا يقين به دخول وقت براى آنان حاصل شود. اين عمل گرچه در