دريا در قرآن، حديث و فقه اسلامي - عبداللهی، مهدی - الصفحة ٢٩

هنگامى كه درياها شكافته شوند.
در اين صورت، ممكن است منظور آيات فوق، اين باشد كه در آستانه روز قيامت بر اثر زلزله‌ها و متلاشى شدن كوهها و ريختن آنها در درياها يا فروريختن سنگهاى آسمانى در درياها و انفجار آنها، درياها چنان پر و آكنده شوند كه به صورت يك اقيانوس گسترده درآمده، و سراسر خشكى را فراگيرند.
احتمال سوّم در تفسير آيات شريفه فوق اين است كه هر دو معنى منظور باشد؛ يعنى درياها در اثر فعل و انفعالات فوق‌العاده، روز قيامت، آكنده و لبريز شده و آتش بگيرند. و در نتيجه انفجارات، در هم آميخته به هم متصل شوند و به صورت يك اقيانوس فراگير و آتشين درآيند كه:
... إِنَّ زَلْزَلَةَ السَّاعَةِ شَيْ‌ءٌ عَظِيمٌ. (حج: ١)
همانا زلزله رستاخيز، چيزى عظيم و هولناك است.
ممكن است مراد از آيه كريمه «وَالْبَحْرِ الْمَسْجُورِ» درياى عظيمِ مواد مذاب باشد كه در دل زمين نهفته است همانگونه كه در حديث نيز آمده است كه قارون، در بحر مسجور، عذاب مى‌شود «١» در حالى كه مى‌دانيم، قارون و گنجهايش در اعماق زمين فرو رفت، ناگفته نماند كه اين تفسير، با معناهاى قبلى منافات نداشته و قابل جمع است؛ يعنى قسم به در دريا در قرآن و حديث ٣٨ ٣. عبور بنى‌اسرائيل از دريا و غرق شدن فرعونيان ص : ٣٦ ياى آتشين و آكنده در روز قيامت و قسم به درياى آتشين و مذابّ در دل زمين.
انسان و فساد در خشكى و دريا ظَهَرَ الْفَسَادُ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ بِمَا كَسَبَتْ أَيْدِي النَّاسِ لِيُذِيقَهُم بَعْضَ الَّذِي عَمِلُوا لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ. (روم: ٤١)
فساد و تباهى در خشكى و دريا، به واسطه اعمال مردم پديد آمد، تا خدا كيفر بعضى از اعمالشان را به آنها بچشاند؛ شايد (از نافرمانى خدا) بازگردند.
منظور از فساد و تباهى در خشكى و دريا، مصايب و بلاهايى است، كه در اثر اعمال مردم به‌