دريا در قرآن، حديث و فقه اسلامي - عبداللهی، مهدی - الصفحة ١٠٧
امر به معروف و نهى از منكر، واجب كفايى مىباشد و در صورتى كه بعضى از مكلفين قيام به آن مىكنند از ديگران ساقط است، و اگر اقامه معروف و جلوگيرى از منكر موقوف بر اجتماع جمعى از مكلّفين باشد، واجب است اجتماع كنند. «١» اگر بعضى امر و نهى كنند و مؤثر نشود، و بعض ديگر احتمال بدهند كه امر آنان يا نهى آنان مؤثر است واجب است امر و نهى كنند. «٢» در امر به معروف و نهى از منكر، قصد قربت معتبر نيست، بلكه مقصود اقامه واجب و جلوگيرى از حرام است. «٣» ١. كسى كه مىخواهد امر و نهى كند، بداند كه آنچه شخصى مكلف بجا نمىآورد واجب است بجا آورد و آنچه بجا مىآورد بايد ترك كند و بر كسى كه معروف و منكر را نمىداند واجب نيست.
٢. احتمال بدهد امر و نهى او تأثير مىكند پس اگر بداند اثر نمىكند واجب نيست.
شرايط امر به معروف ٣. بداند شخص معصيت كار بنا دارد كه معصيت خود را تكرار كند، پس و نهى از منكر اگر بداند يا گمان كند يا احتمال صحيح بدهد كه تكرار نمىكند واجب نيست.
٤. آن كه در امر و نهى مفسدهاى نباشد، پس از بداند يا گمان كند كه اگر امر يا نهى كند ضرر جانى يا عرضى و آبرويى يا مالى قابل توجه به او مىرسد واجب نيست. بلكه اگر بترسد كه ضررى متوجه متعلقان او مىشود واجب نيست، بلكه احتمال وقوع ضرر جانى يا عرضى و آبرويى يا مالى موجب حرج بر بعضى مؤمنين، واجب نمىشود. بلكه در بسيارى از موارد حرام است. «٤»