دريا در قرآن، حديث و فقه اسلامي - عبداللهی، مهدی - الصفحة ١٠٤

ج: اگر حيوان تذكيه شود چرم آن پاك است و پوست مار نجس نيست. «١» امر به معروف و نهى از منكر امر به معروف و نهى از منكر، بايد با توجه به شرايط و مراتب آن انجام گيرد و بر اين اساس، موارد و شرايط زمانى و مكانى در آن دخالت دارند.
امر به معروف و نهى از منكر، يك وظيفه عمومى و گسترده در جامعه اسلامى بايد باشد و اختصاص به قشر، يا گروه خاصى ندارد. و همچنين در اين وظيفه زمان و مكان مخصوصى معتبر نيست.
امر به معروف و نهى از منكر در واقع، يك نظارت همگانى بر حسن اجراى قوانين در جامعه اسلامى است. اگر اين وظيفه اسلامى از طرف تمام مسلمانان به نحو احسن اجرا شود، جامعه داراى يك پليس خودى خواهد بود و در اين جامعه، همه مأمور اجراى قانون خواهند بود.
در چنين جامعه‌اى تخلف بسيار كم است، و در صورت مشاهده تخلف، بزودى بر طرف خواهد شد. چون اين وظيفه، اختصاص به مورد خاصى ندارد، بلكه در تمام مراحل زندگى انسانى جارى است. از محيط خانواده گرفته تا محيط كار و فعاليت و در زمين، دريا، هواپيما، كشتى و اتوبوس قابل اجراست.
با اجراى صحيح امر به معروف و نهى از منكر، مى‌توان جامعه را از فساد و تباهى نجات داد و مردم را به سعادت و راه راست هدايت كرد.
ارزش اين وظيفه بيش از آن است كه تذكر داده شد. چه اين كه در قرآن از اين وظيفه اسلامى بسيار ياد شده و در روايات اسلامى از آن به عظمت ياد شده و اجرا نشدن اين وظيفه يكى از علل سقوط جامعه اسلامى معرفى شده است.
درباره ارزش، امر به معروف و نهى از منكر، به اين سخن حضرت على عليه السلام توجّه كنيد:
وَ ما اعْمالُ الْبِرِّ كُلُّها وَ الْجَهادُ فى‌ سَبيلِ اللَّهِ عِنْدَ الْامْرِ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْىِ عَنِ الْمُنْكَرِ الّا