هنگامى كه پراكندگى فراز آمد و رشته‌هاى همبستگى فرو گسست و شعارها و باورها دوگانه شد، اختلاف شاخه شاخه‌شان كرد و گروه‌ها گروه درهم آويختند؛ خداوند تن‌پوش كرامت و بزرگوارى را از تنشان بيرون آورد و نعمت‌هاى فراوانش را از آنان بازگرفت و تنها قصه‌ها و خبرهاشان شما را ماند تا عبرت‌آموزان شما را پندى باشد.» «١» جدا شدن عبدالله بن ابى (رهبر منافقان) به همراه سيصد نفر از لشكر اسلام كه عازم جنگ احد بودند، تأثير منفى بر نيروها گذاشت. او با اين حركت شيطانى، روحيه مسلمانان را تضعيف و بذر اختلاف ميان آنان افشاند. «٢» در نتيجه رزمندگان در جبهه جنگ ثبات خويش را از دست داده و با خالى كردن ميدان نبرد و تنها گذاشتن پيامبر خدا صلى الله عليه و آله زمينه پيروزى دشمن را فراهم ساختند.
جهادگريزى دو نوع تأثير متقابل بر جاى مى‌نهد: از يك سو توان رزمى نيروهاى جهادى را از لحاظ كمّى و كيفى كاهش مى‌دهد، از ديگر سو موجب بالا رفتن و تقويت روحيه دشمن و در نتيجه تقويت توان رزمى دشمن مى‌گردد. در روايت امام رضا عليه السلام كه به آن خواهيم پرداخت، به اين موارد اشاره شده است.
٢- تضعيف بنيان دين و رهبرى‌ اسلام دين عزّت و نيرومندى است و خواهان عزّت و قدرتمندى پيروان خويش و ذلّت دشمنان آيين الهى؛ و اين امر در پرتو پايبندى به جهاد در راه خدا تجلّى مى‌يابد.
ولى جهادگريزى عكس اين را نتيجه مى‌بخشد. امام هشتم عليه السلام پيرامون فلسفه حرمت فرار و آثار تخريبى (جهادگريزى) فرمود:
حَرَّمَ اللَّهُ الْفِرارَ مِنَ الزَّحْفِ لِما فيهِ مِنَ الْوَهْنِ فِى الدّينِ وَالْاستِخفافِ بِالرُّسُلِ وَالائِمَّةِ الْعادِلَةِ وَتَرْكِ نُصْرَتِهمْ عَلَى الْاعْداءِ وَالْعُقُوبَةِ لَهُمْ عَلى تَرْكِ ما دُعُوا الَيْهِ مِنَ الْاقْرارِ بِالرُّبُوبِيَّةِ وَاظْهارِ الْعَدْلِ وَتَرْكِ الْجَوْرِ وَاماتَةِ الْفَسادِ لِما فى‌