الف- رابطه رسمى و سازمانى:
در سازمان نظامى، هر كسى موظّف است طبق قوانين و آيين‌نامه انضباطى، روابط خود را با بالادست يا زيردست در راستاى سلسله مراتب تنظيم نمايد و تخلّف از آن پيگرد قانونى دارد. البته اين نوع روابط فيزيكى گرچه عامل نظم و انضباط مى‌شود، امّا ممكن است به خاطر عدم انعطاف در اجراى قوانين و ضوابط خشك و يا وجود چالش‌هاى قانونى، تنش‌هايى در روابط ايجاد كند.
در اين بستر، نوع ارتباط فرماندهان با زيردستان عبارت است از:
١- تقسيم كار و واگذارى اختيارات، ٢- هدايت زيردستان، ٣- نظارت و كنترل فعاليت‌هاى زيرمجموعه، ٤- انتصاب و ارتقاء درجه بر اساس صلاحيت‌ها، ٥- رعايت عدالت در ميان زيردستان و عدم تبعيض بين آنان، ٦- رفع نيازمندى‌هاى مادّى و معنوى زيردستان، ٧- تشويق و تنبيه زيرمجموعه طبق آيين‌نامه انضباطى نيروهاى مسلّح.
روابط زيردستان با فرماندهان نيز طبق قوانين و ضوابط عبارت است از:
١- اطاعت و فرمانبرى از فرمانده خود، ٢- رعايت احترامات نظامى در سلسله مراتب فرماندهى، ٣- رعايت نظم و انضباط، ٤- گزارش‌دهى به مافوق.
ب- رابطه غير رسمى و غير سازمانى:
اين نوع رابطه، مكمّل روابط سازمانى و شامل ارتباط از نوعى است كه همه مسلمانان نسبت به يكديگر دارند؛ مانند: اعتماد نسبت به يكديگر، رعايت احترام برادر مسلمان، خوشرويى، دلسوزى در رفع نيازمندى و مشكلات همديگر، صداقت و مانند آن.
امير مؤمنان عليه السلام در نامه خود به فرماندهان «١» و نيز به مالك اشتر» اين روابط را به خوبى تبيين فرموده است.
روابط فرماندهان با زيردستان: روابط، در مديريت اسلامى و سازمان نظامى بايد حسنه باشد و در رفتار و گفتار به گونه‌اى ظهور كند كه بر علاقه و محبت‌ها بيفزايد و در