نيرو انسانى در سازمان دفاعى - آخوندی، مصطفی - الصفحة ٥٢
آبرسانى؛ مداواى مجروحان؛ پرستارى از بيماران؛ حمل مجروحان به پشت جبهه؛ تخليه شهدا؛ نگهدارى تداركات؛ رساندن تير به رزمندگان؛ آشپزى و طبخ غذا؛ تعمير و ترميم وسائل تداركاتى؛ تشويق و تحريك مردان به جنگ؛ سرزنش و منع فراريان و جهادگريزان؛ خبررسانى و جنگيدن با دشمن در حال ضرورت.
براى رعايت اختصار، تنها به چند نمونه اشاره مىكنيم. «١» امعطيّه مىگويد: من در هفت غزوه همراه پيامبر صلى الله عليه و آله شركت كردم و علاوه بر انباردارى، معالجه مجروحان جنگى را نيز عهدهدار بودم. «٢» حضرت زهرا (عليها سلام) در جنگ احد حضور يافت. از جمله فعاليتهاى ايشان در جنگ كمك در بستن و مداواى زخم پدر بزرگوارش بود. «٣» «رفيده» در مسجد چادرى زد و به درمان بيماران و زخمىها پرداخت سعد بن معاذ، از هنگام زخمى شدن تا لحظه رحلت، در همان خيمه (چادر) بسترى بود. «٤» در جنگ احد زنان از جمله حضرت زهرا عليها السلام آب و غذا به رزمندگان و مجروحان مىرساندند. «٥» يكى از زنان گويد: يكى از كارهاى ما در جنگ خيبر تهيه دارو براى معالجه رزمندگان مجروح بود. همچنين تيرها را به رزمندگان مىرسانديم. «٦» امّالفضل كه در مكه حضور داشت بىدرنگ خبر سپاه عايشه را توسط مردى كه اجير كرد، به اميرمؤمنان عليه السلام رساند. «٧» در نبرد صفين، همسر هيثم بن اسود كه به همراه شوهرش در سپاه معاويه حضور داشت اخبار و اطلاعات سپاه شام را در پارچهاى مىپيچيد و مخفيانه بر گردن اسب مىآويخت و آن را به سوى لشكر حضرت امير عليه السلام روانه مىكرد. «٨»