خلاصه درس‌ نيروى انسانى در نظام دفاعى اسلام از دو بعد كمّى و كيفى مورد توجه قرار دارد. كميّت يعنى مقدار و تعداد نيروها و كيفيت يعنى ميزان آمادگى روحىِ رزمنده. گرچه در سازمان رزم هر دو بعد لازم است. امّا فرماندهان، به كيفيت نيروها بيشتر توجه مى‌كنند. چون نيرويى مى‌تواند از كشور و انقلاب اسلامى حفاظت و حراست نمايد كه از كيفيت بالايى برخوردار باشد. اسلام با توجه به آثار تخريبى نيروهاى غير كيفى (يعنى نيروهاى فاقد شرايط)، حاضر نيست آنان را در سازمان رزم بپذيرد.
زيرا آنان نه تنها بر توان رزمى سپاه اسلام نمى‌افزايند بلكه موجب تضعيف روحيه و اخلال در مسير اهداف جهاد مى‌شوند. نيروى كيفى از توانايى و كارآيى خوبى برخوردار است به گونه‌اى كه اگر داراى ايمانى نيرومند بود و در مقابل ده نفر و در صورت داشتن ايمانى متوسط در مقابل دو نفر از دشمن مكلّف به ايستادگى است و جنگ‌هاى صدر اسلام شاهد اين حقيقت مى‌باشد.
پرسش‌ ١- تأثير كميّت را بر كيفيّت نيروها تشريح كنيد.
٢- نظر رهبر معظم انقلاب آيةالله خامنه‌اى در مورد كيفيت نيروها چيست؟
٣- تأثيرگذارى نيروهاى فاقد شرايط را بر نيروهاى كيفى در جنگ بنويسيد.
٤- يك آيه در مورد كارآيى نيروى با كيفيت بنويسيد.
٥- به نظر شما چه عواملى بر پايين آمدن ميزان كيفيت نيروهاى اسلام در صدر اسلام دخيل بوده است؟