«وَلَا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْوَاتاً بَلْ أَحْيَاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ* فَرِحِينَ بِمَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَيَسْتَبْشِرُونَ بِالَّذِينَ لَمْ يَلْحَقُوا بِهِمْ مِّنْ خَلْفِهِمْ أَلَّا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ* يَسْتَبْشِرُونَ بِنِعْمَةٍ مِّنْ اللَّهِ وَفَضْلٍ وَأَنَّ اللَّهَ لَا يُضِيعُ أَجْرَ الْمُؤْمِنِينَ» «١» (اى پيامبر!) هرگز گمان مبر كسانى كه در راه خدا كشته شدند، مردگانند! بلكه آنان زنده‌اند، و نزد پروردگارشان روزى داده مى‌شوند. آنها به خاطر نعمت‌هاى فراوانى كه خداوند از فضل خود به ايشان بخشيده است، خوشحالند؛ و به خاطر كسانى كه هنوز به آنها ملحق نشده‌اند [مجاهدان و شهيدان آينده‌]، خوشوقتند؛ (زيرا مقامات برجسته آنها را در آن جهان مى‌بينند، و مى‌دانند) كه نه ترسى بر آنهاست، و نه غمى خواهند داشت. و از نعمت خدا و فضل او (نسبت به خودشان نيز) مسرورند؛ و (مى‌بينند كه) خداوند، پاداش مؤمنان را ضايع نمى‌كند؛ (نه پاداش شهيدان، و نه پاداش مجاهدانى كه شهيد نشدند.).
شهيد در روايات‌ كلمه «شهيد» در روايات هم به «كشته راه خدا»، و هم به كسانى كه در جنگ كشته نشده‌اند. اطلاق شده است. مانند: دوستداران آل محمد صلى الله عليه و آله، «٢» عالمان دين، عارفان، مؤمنان واقعى، منتظران امام زمان (عج)، رزمندگان و مجاهدان، مرزبانان، طالبان شهادت، فرق اين دو آن است كه شهيد در اصطلاح كه احكام خاص خودش را دارد همان است كه در معركه جنگ در راه خدا كشته شود. اما دسته دوّم به منزله شهيد و داراى اجر شهيد هستند ولى احكام شهيد در مورد آنان جارى نيست.
در روايات اسلامى، درباره «شهيد و شهادت» سخن بسيار گفته شده كه همه حاكى از ارزش و عظمت فوق العاده آن است. روايات در اين باب دو قسم است: در مورد فضيلت شهادت و در مورد مقام و منزلت شهيد.
١- ارزش و فضيلت شهادت:
امام صادق عليه السلام از پدرانش از رسول خدا صلى الله عليه و آله: