شأن نزول:
يكى از ياران با اخلاص پيامبر صلى الله عليه و آله عرض كرد: اى پيامبر خدا! من پيرمردى نابينا و ناتوانم حتّى كسى كه دست مرا بگيرد و به ميدان جهاد آورد ندارم، آيا اگر در جهاد شركت نكنم معذورم؟ پيامبر صلى الله عليه و آله سكوت كرد. در اين هنگام آيه فوق نازل شد. «١» همچنين جهاد بر نوجوانانى كه به سن بلوغ نرسيده‌اند، واجب نيست، چون مورد خطاب تكاليف شرعى نمى‌باشند. «٢» عبدالله بن عمر مى‌گويد: «در جنگ احد پيامبر صلى الله عليه و آله به من اجازه حضور در جهاد را نداد چون در آن زمان به سنّ بلوغ نرسيده بودم.» «٣» ٢- فقيران‌ فقيران كسانى‌اند كه فاقد توان مالى مى‌باشند و وسيله لازم (مركب، سلاح و ابزار جنگ) براى جهاد در اختيار ندارند و نيز از فراهم ساختن توشه راه و نفقه زن و بچه عاجز هستند. چون در زمان سابق هر رزمنده‌اى مى‌بايست شخصاً وسايل جهاد را (از قبيل: غذا، مركب و سلاح) تدارك ببيند، بر خلاف امروز كه تجهيز رزمندگان بر عهده دولت مى‌باشد.
در سوره توبه آيه ٩١ معذور بودن فقيران در كنار ناتوانان و بيماران بيان شده است.
همچنين در آيه ٩٢ همان سوره مى‌فرمايد:
«وَلَا عَلَى الَّذِينَ إِذَا مَا أَتَوْكَ لِتَحْمِلَهُمْ قُلْتَ لَاأَجِدُ مَا أَحْمِلُكُمْ عَلَيْهِ تَوَلَّوا وَأَعْيُنُهُمْ تَفِيضُ مِنْ الدَّمْعِ حَزَناً أَلَّا يَجِدُوا مَا يُنفِقُونَ» و (نيز براى عدم شركت در جهاد) ايرادى نيست بر آنانى كه وقتى نزد تو آمدند تا آنان را (براى جهاد) بر مركبى سوار كنى، گفتى: مركبى كه شما را بر نيرو انسانى در ساز مان دفاعى ٦٩ ٢ - تضعيف بنيان دين و رهبرى ص : ٦٨ آن سوار كنم‌